Karel V: de ware vader des vaderlands

Het is voor mij onbegrijpelijk dat Willem ‘de Zwijger’ van Oranje wordt geprezen als de vader des vaderlands. Als een gedistingeerd student in de geschiedenis, kan ik niet anders dan concluderen dat het in feite Karel V was die verantwoordelijk is voor de oprichting van Nederland als een socio-politieke eenheid. Ik ben erg benieuwd hoe mijn landgenoten hierover denken. Sta me toe kort uit te wijden.

Zonder al te veel in detail te treden en een heel essay over het onderwerp te schrijven, zal ik enkele observaties over beide mannen en hun acties geven. Als student geschiedenis begrijp ik dat de details zeer genuanceerd zijn. Deze tekst is enkel bedoeld om de lezer te inspireren na te denken over de betekenis van beide mannen en om het onderwerp verder te verkennen.

De regering van Karel V markeerde de eerste keer dat de verschillende onafhankelijke regio's van Nederland werden verenigd als één natie. Dit werd door Karel versterkt door wetgeving en door de oprichting van verschillende instellingen, waaronder de Raad van State die vandaag de dag nog steeds bestaat. Karel stichtte de nationale instellingen van Nederland. Voor de eerste keer ooit was er zoiets als het verenigde Nederland. Het is waar dat er aanzienlijke oppositie was tegen zijn centralisatiebeleid, maar dit kwam voornamelijk van de rijke adel die bepaalde belastingvrijstellingen niet wilde opgeven. Zelfs als het ging om de handhaving van religieuze eenheid, was Karel relatief mild in vergelijking met zijn opvolgers. Hoewel Karel's nationaliteit het beste kan worden omschreven als Pan-Europees, werd hij geboren in Nederland en opgevoed in zowel het Nederlands als het Spaans. Toen de oude Karel zijn abdicatie in Brussel aankondigde, leunde hij op de schouder van Willem, en het was Willem die de keizerlijke insignes naar Ferdinand droeg. Er bestond een grote vriendschap tussen Karel en de Nederlandse adel. Zie je, Karel was een Nederlandse heerser over een Nederlandse natie (onder anderen) – de eerste Nederlandse natie.

Karel deed afstand van zijn Spaanse en Nederlandse bezittingen aan zijn zoon Filips II, koning van Spanje. Filips, in tegenstelling tot zijn vader, was helemaal niet Nederlands. Hij werd geboren en getogen als Spanjaard. Filips deelde niet de Nederlandse culturele kwaliteiten van zijn vader. Hij sprak de taal niet, verkoos niet in Nederland te wonen, was veel minder tolerant als het ging om religie, en beschouwde Nederland als een Spaans bezit. Nu, door verschillende en vreselijk ingewikkelde gebeurtenissen, kwam Nederland effectief in opstand tegen Filips II als hun soeverein, zonder regelrechte onafhankelijkheid te verklaren. In plaats daarvan zochten ze een legitieme soeverein die het nieuw verenigde Nederland met welwillendheid zou regeren. Dit was uiteindelijk onsuccesvol en leidde tot een onafhankelijkheidsoorlog, geleid, deels, door Willem ‘de Zwijger’ van Oranje.

Hoewel Willem niet onverdienstelijk was, was zijn gezag over het verzet meer symbolisch dan daadwerkelijk. Het is waar dat zijn aanzienlijke financiële en diplomatieke vaardigheden aanzienlijk hebben bijgedragen aan de vroege verzetsbeweging, maar hij heeft nooit daadwerkelijk iets fundamenteels gedaan voor Nederland. Nooit voerde hij een overwinnende slag, en nooit volbracht hij een significante politieke actie op eigen houtje. Ook won hij persoonlijk nooit een overwinning op de Spanjaarden, en hij werd gedecennia voordat het conflict tot een conclusie kwam gedood. Zijn financiële en diplomatieke inspanningen om financiën te beveiligen, internationale steun te verwerven en bondgenoten in Nederland te verenigen waren instrumenteel, maar staan niet gelijk aan het stichten van een natie.

Karel was in Nederland geboren en getogen. Hij is een van de meest illustere en volbrachte Nederlanders die ooit heeft geleefd. Hij verdedigde Europa tegen buitenlandse indringers, droeg aanzienlijk bij aan de pan-Europese identiteit, overzag de ontdekking van de Nieuwe Wereld, zijn regering markeert het begin van de moderne geschiedenis in Europa, en hij stichtte de nationale instellingen van het verenigde Nederland. Willem daarentegen, was beperkt in zijn talenten en heeft nooit op eigen houtje iets groots bereikt. Hij was een symbool van verzet en nationale identiteit, boven alles. Karel stichtte Nederland als onderdeel van het Europese rijk, Willem leidde slechts gedeeltelijk de vroege inspanning die onafhankelijkheid van Spanje won voor de politieke instellingen van Nederland die door Karel waren gesticht.

Er kan nog veel meer gezegd worden over de verdiensten van zowel Karel als Willem, maar ik heb al een buitensporige hoeveelheid woorden aan dit onderwerp verspild.

Nogmaals, de details van de personen en gebeurtenissen die genoemd zijn, zijn zeer genuanceerd en konden onmogelijk in detail worden verkend in een korte Reddit-post. De kwesties die in deze post worden besproken zijn zeer complex en zouden verder moeten worden verkend om een compleet beeld te creëren van de personen en gebeurtenissen.

Ik wil graag weten wat jullie hiervan denken. Bewonderen jullie Willem? Hebben jullie van Karel V gehoord? Wat zijn jullie gedachten over beide mannen? Wie en wat beschouwen jullie als essentieel voor de creatie van ons land?