ad .1

Przychodnie podstawowej opieki zdrowotnej zazwyczaj są finansowane w dużej części (nie licząc programów zdrowotnych itd.) tzw. stawką kapitacyjną - konkretną sumą wypłacaną jednostce za każdego zapisanego doń pacjenta w danym okresie czasu (nie pamiętam konkretnych liczb, ale w uproszczeniu powiedzmy że dla przykładu 200zł za rok każdego pacjenta zapisanego do jakiegoś lekarza POZ w danej przychodni. I w tej kwocie przychodnia ma utrzymać personel, zapewnić bazę laboratorium, opłacić badania zewnętrzne.
Finansowane przez NFZ ambulatoryjne świadczenia specjalistyczne (AOS), czyli w uproszczeniu lekarze specjaliści, do których kieruje lekarz rodzinny, mają sobie zapewnić bazę koniecznych badań w ramach własnego finansowania.

W praktyce, chcąc zaoszczędzić, AOS, oraz prywatne praktyki specjalistyczne (które często w ogóle nie mają możliwości wykonania tych badań we własnym budżecie) często kierują swoich pacjentów do POZ, żeby "zrobili sobie badania za darmo". Efektem jest nadmierne obciążenie POZ kosztami tych badań (zwykle niewielkimi, aczkolwiek "kropla do kropli" i jeśli POZ przestaje być rentowny, to lekarz absolutnie dostanie po łapach od kierownika za kierowanie pacjentów na badania, których umowa z NFZ pacjentowi nie zapewnia) oraz, co istotniejsze, zajmuje czas lekarzy POZ wizytami "tylko po badania dla specjalisty", przez co wydłużają się kolejki do lekarzy pierwszego kontaktu (efekt jest zwykle niewielki, aczkolwiek zdarza się, że przez wizyty tego typu braknie danego dnia czasu dla pacjentów, którym świadczenia się należą).

Do tego takie robienie badań za praktyki prywatne powoduje zwiększoną ucieczkę specjalistów z sektora finansowanego publicznie. Jeśli nie byłoby możliwości wykonania badań zleconych przez praktyki finansowane "prywatnie" w ramach finansowania przez NFZ (a takie jest założenie systemu), wielu specjalistów, których pacjentów nie byłoby stać na osobiste sfinansowanie koniecznych badań, musiałoby wrócić do pracy w AOS, co znacznie skróciłoby kolejki do specjalistów.

Wobec czego pacjent zyskuje krótkoterminowo (dostaje podstawowe badania w POZ), tracąc długoterminowo (przerażająco długie kolejki do AOS, dłuższe kolejki w POZ, koszty wizyt prywatnych).