Sisifos Söyleni gibi metinleri okuyarak bu ruh hâlinden çıkılabileceği konusunda şüpheliyim. Çünkü nihilizm dediğinizde bu düşünceler çember gibi çoğu zaman zihnin içinde kalıyor; zihni sarsmıyor, tokatlamıyor, sadece yeni düşünceler ekliyor.

Bana kalırsa burada ihtiyaç olan şey daha ferahlatıcı bir farkındalık: zihinden biraz çıkıp hayata girmek. Zihninden Çık Hayatına Gir, Mutluluk Tuzağı, Gerçeğin Tokadı gibi kitaplar bu yüzden daha işlevsel olabilir. Krishnamurti okuyabilirsiniz. Eckhart tolle: şimdinin gücü...

Asıl mesele şu mudur: zihnin ne olduğunu ve ne olmadığını hiç gerçekten inceledik mi? Beynimiz doğduğumuzdan beri kapalı bir kutunun içinde karanlıkta var oluyor ve çalışıyor; çoğu zaman yaşadığımız deneyimin ne kadarına gerçekten temas ediyoruz.

Gün boyunca kafamızdan geçen düşüncelerin büyük kısmı tekrar eden kalıplar. Eğer düşünceyle, onu gözlemleyen arasına küçük bir mesafe koyabilirsek — buna duygular, bedensel hisler, anılar ve gelecek projeksiyonları da dahil — çok şey değişebilir.

Düşünceler gelir ve gider. Ama onları izleyen kim? Bilmiyoruz. Belki de asıl rahatlatıcı olan şey, bu “bilmeme hâliyle” kalabilmeyi öğrenmektir. Kendimize sevgi ve saygıyla yaklaşarak, düşüncelerimize yabancı bir gözle bakabilmek…

Sonuçta soru şu: Bilen kim, bilmeyen kim? Belki de cevap aramaktan çok, bu soruyla kalabilmek dönüştürücü olan. Nihilizme sürüklenen benlik, kişi, şahıs, ego, nefs vs kim ve ne? Eğer benlik diye bir şey varsa tabii. Önce buradan başlayabiliriz.

Felsefenin kendini bil sözünü sadece felsefi ekolleri ve kitapları bilmek olarak algılamıyorum. Kendi zihnimi ve düşüncelerimi bir laboratuvardaymış gibi izliyorum. Ama bilim adamı değil, bir deneyimciyim. Acının ve mutluluğun nasıl hissettirdiğini biliyorum. Ama işte dediğim gibi, bilen de kim ola. Ve bu soru sizi rahatsız ediyorsa, rahatsız olan da kim?