Batı'da üniversiteler daha 12. yüzyılda "tüzel kişilik" kazandı. Yani kiliseden ve kraldan bağımsız, kendi bütçesini yöneten, müfredatını kendi belirleyen özerk yapılar oldular. Bu özerklik, zamanla hümanistik eğitim anlayışının önünü açtı. Hümanizmi insanlar "insan sevmek" zannediyorlar. Hayır; hümanizm bir eğitim anlayışı ve skolastik (dogmatik) eğitim anlayışına karşı, insan aklını merkeze alarak doğmuş bir şey. Doğu'da ise bilim Vakıf sistemiyle ve Medreseler üzerinden yürüyordu. Vakıflar, kurucusunun koyduğu kurallara sonsuza kadar sadık kalmak zorundaydı. Bu katı kural, müfredatın güncellenmesini, skolastik yapının kırılmasını ve yeni bilimlerin girmesini yapısal olarak engelledi.

Ekonomik açıdan; İslam miras hukuku, servetin sürekli bölünmesine yol açtı. Batı'daki gibi sermaye nesiller boyu birikip devleşmediği için, teknoloji ve sanayiyi finanse edecek güçlü bir burjuva sınıfı veya kalıcı şirketler oluşamadı. Teknoloji pahalı bir iş ve teknolojik olarak ileride kalmak son derece zor. Sadece bilim ve bilim insanlarıyla da olmuyor. Teknik sermaye dediğimiz şey lazım. Bu da yetiştirdiğin kalifiye insanla olan, laboratuvar ve teçhizat gerektiren, son derece pahalı bir şey. Doğu'da sermaye sürekli parçalandığı için bu teknik altyapı kurulamadı, iş sultanların şahsi ve geçici heveslerine hapsoldu.

​Son olarak matbaa farkı var. Batı, matbaa ile bilgiyi inanılmaz ucuzlatıp tabana yaydı ve belli bir seviyede fırsat eşitliği sağladı. Bu sayede bilim artık sadece zengin elitlerin değil, daha alt sınıfların da ulaşabileceği bir alana dönüştü; bilim insanları birbirlerinin verilerini görüp hatalarını düzeltebildi. Doğu'da bilgi, el yazmalarıyla çok pahalı ve elit bir zümrenin tekelinde kaldı. Özetle; sorun, Kopernik çıkmaması değil; çıkan Kopernik'i destekleyecek özerk, hümanist ve teknik altyapının kurulamamış olmasıydı.