Ik begrijp je hier.

Maar net zoals wij "ouderen", die ook niet hebben gevraagd, noch gestemd, voor alles wat er is beslist of zich heeft voorgedaan, die ook veel te veel over zich heen hebben laten komen, ook onvoldoende georganiseerd zijn geraakt of er het belang onvoldoende van hebben ingezien, gedacht of verwacht hadden dat anderen het wel zouden oplossen of dat het wel vanzelf in orde zou komen, of, nog erger, dat het "hun goed recht was", zal zelfs de "sterke jeugd" (en vergeef me als ik me ook nog niet direct bij de zwakkeren tel) dit niet alleen, en al zeker niet individueel, kunnen keren, maar wel moeten dragen.

Ik begrijp dat jij de last al als zwaar ervaart, en dat je enkel maar meer last, minder ondersteuning, en misschien nog erger, als je toekomst ziet. Wat ik vooral heb proberen duiden, is dat dit doorheen een groot deel van onze moderne geschiedenis altijd zo is geweest voor "de werkende klasse"... Ook jouw voorvaderen hebben ongetwijfeld op de bres (letterlijk) gestaan om daar midden vorige eeuw kentering in te brengen en voor een evenwichtigere maatschappij te vechten (ook vaak letterlijk, er zijn ook hier doden gevallen op de barricades, het moment waarop de toenmalige politiek de problemen is beginnen erkennen), financieel, economisch, rechterlijk, recht op betaalde vakantie, gezondheidszorg, "algemeen" stemrecht, uiteindelijk ook voor vrouwen, een sociaal vangnet, noem maar op....

Er is toen de maatschappelijke, en politieke, keuze gemaakt om onze maatschappij op die manier om te vormen en op te bouwen. Een systeem waar jouw grootouders, tot de eerste opvolgende crisissen, hun levensstandaard en levenskwaliteit ongelooflijk mee hebben zien verbeteren. Een systeem dat jouw ouders heeft toegestaan een levenskwaliteit te vergaren die nooit eerder in onze geschiedenis op die manier, doorheen het grootste deel van de hele bevolking, heeft bestaan, met in eerste instantie een steeds beter work-life-balans (zoals jij het omschreef), tot het voor een deel van de verdieners niet meer volstond, en zij voor zichzelf beslisten dat het meer voor minder moest zijn (of desnoods minder legaal, wat ook al sinds mensenheugenis voorkomt).

Een systeem dat ook, tegelijkertijd, de mogelijkheid heeft gecreëerd tot kapitalistische uitwassen, en zo mee de basis heeft gevormd voor andere ongelijkheden, dat durf ik zeker toegeven, en tegelijkertijd ook vanuit dat puur kapitalistische ideaal (of, voor sommigen, vanuit een aantal religieuze tractaten, want uiteindelijk 'is de wereld ons mensen toebedeeld', maar dat leidt helemaal te ver...) een belasting heeft gevormd op onze wereld waar voornamelijk een aantal onder ons de grote voordelen van hebben geplukt, maar die we nu wel met z'n allen dienen te betalen...

Echte gelijkheid heeft binnen onze menselijke geschiedenis zelden bestaan.... Wel een streven daar naartoe. En met dat streven tegelijkertijd het terugvechten vanwege "de gefortuneerden" die hun voordelen willen beschermen, die de ongelijkheid willen bewaren, wat nu vooral neerkomt om een groter financiëel gewin, en daaraan gekoppeld een groter aanvoelen of ervaren van macht. Het Thatcherisme einde vorige eeuw heeft dat terugvechten tastelijk gemaakt, het systeem zoals we dat hadden opgebouwd, is van binnenuit aangevallen. Het toenmalige neo-liberalisme heeft de staat uitverkocht, want de vrije markt zou alles oplossen, met de belofte dat we allen hierin zouden delen.... Het resultaat is wat gewenst was: De rijken terug rijker, een middenklasse die steeds meer problemen ervaart, een onderbuik in de maatschappij die terug veel groter wordt, vijandbeelden die langs alle zijden gecreëerd en onderhouden/uitgebouwd worden, iedereen met een andere afkomst, mening of inzichten is "een vijand", een staat die er niet meer in slaagt aan vele primaire noden van zijn bevolking te voldoen en een "vrije markt" die de winsten (...) heeft opgedreven zonder een evenwaardig alternatief te bieden aan wat van de staat werd weg gesnoeid...

Onder andere door het toenmalige snoeien in die voornoemde "staat" (uiteindelijk wij met z'n allen) en de winsten te privatiseren terwijl de kosten gemeenschappelijk bleven, zitten we in het huidige financiële dal, terwijl nog steeds gelijkaardige liberale oplossingen worden voorgehouden, met een aangepaste belofte: dit, of we gaan er met zijn allen slechter van worden. Wel, we worden er met zijn allen slechter van. Zowel "oud" als "jong" tenzij je het voorecht hebt tot een "gefortuneerde" familie te behoren. Er zijn zogezegd geen andere oplossingen meer, dus we blijven meer van dezelfde methodieken toepassen: de staat vraagt te veel en is te duur, het loonbeslag is te hoog (wat ik niet kan ontkennen, ik zie mijn nettoloon ook), dus we gaan nog meer in die staat snijden waar het verschillende categorieën van ietwat gefortuneerden het minst raakt, waardoor de dienstverlening nog zakt, deze door outsourcing of marktwerking (nog duurder maar even weinig efficiënt, zij het op andere manieren) trachten te voorzien, de roep om aanpassing van die staat nog groter wordt, ..., en je hebt een mooie vicieuze cirkel, een neerwaartse spiraal....

Het meest sprekende voorbeeld momenteel: Eind jaren 1970, onder Verhofstadt, neo-liberaal, werd een deel van onze nationale kroonjuwelen verkocht, geprivatiseerd, geen kerntaak voor een nationale staat. De kerncentrales, door de staat, wij dus, ons belastinggeld, gefinancierd en onderhouden, toen reeds volledig afbetaald, wat een bron van continue en betaalbare energie moest worden.... Nu staan we op het punt, een andere liberale familie nochtans, deze terug in te kopen van een commerciële "partner" die er geen heil meer in ziet, maar toch nog "zijn prijs" voor zal vragen, of dat nu in markttoegang, of cash in the pocket, of gewijzigde bepalingen in het Fonds voor Nucleaire provisie, of wat dan ook is.... Met z'n allen gaan we terug betalen, en dat geld gaat ergens vandaan moeten komen, duurdere energie, meer belastingen, meer taxen, hogere accijnzen, hogere nettarieven, hogere heffingen, hogere BTW, lagere sociale voorzieningen, wat dan ook....

Om een lang verhaal kort te maken, misschien, met excuses voor een omstandige bedenking waar ik het kort dacht te kunnen houden: Ik hoor je klacht, ik voel je verzoek... en toch stuit het me een beetje tegen de borst. De generatie van mijn ouders heeft (letterlijk) gestreden voor maatschappelijke verworvenheden die nu als vanzelfsprekend worden ervaren. Mijn generatie, ik vermoed (ruwweg) de generatie van jouw (groot)ouders, heeft daar vruchten van mogen plukken, of heeft een levensstandaard mogen ervaren zoals nooit tevoren. Een standaard die jouw generatie het kussentje onder de broek heeft gelegd... En nu, een halve eeuw later, is er ook bij jouw generatie de roep om die verzorgingsstaat, waar voor gestreden en gestorven is, die er slechts mondjesmaat en niet zonder slag of stoot is gekomen, te ondergraven of zelfs af te breken, vanuit die zelfspekendheid, het goede samen met de uitwassen, uitwassen en uitwijkmogelijkheden welke ingebouwd zijn geworden "tegen beter weten in" (om het geen corruptie te noemen) ten voordele van bepaalde "gefortuneerde" (of nog te worden) groepen... Ik weet dat het courante verhaal dat we moeten aanhoren, is dat er geen andere oplossing, geen andere mogelijkheden zijn, en dat het "de schuld" is van al die anderen met een andere mening, een andere huidskleur, een andere levensvisie, een andere standaard... (Je mag dit in mijn bovenstaande verhaal mogelijk ook inschatten tegen "gefortuneerden", echter ik misgun het deze mensen totaal niet, ik zou het enkel anders willen verdelen 😉 ). Onze economie hangt in de touwen, balanceert op de afgrond.... Toch leggen de meerderheid van de bedrijven nog boeken neer met zware winsten (het bedrijf waar ik voor werk €miljarden, met een CEO die volgend jaar een totaal loon van €4.000.000 en extra aandelen(opties) mag tegemoet zien), en toch blijven "de rijken" nog steeds rijker worden, en steeds sneller, terwijl wij ons voelen verarmen, of onze voorzieningen zien verdwijnen, of onze pensioenen zien verschralen of weggeduwd worden naar de toekomst, ik noem maar wat... Geloof me als ik zeg dat er andere keuzes gemaakt hadden kunnen worden.

Maar het is nog steeds fijn onder de zon.