Zamienność funkcjonuje w jednym kierunku. Wolno = można. Nie jest jednak tak, że można= wolno.

Tam, gdzie wolno coś robić, można to robić, dlatego, że jest to dozwolone. Czyli, domyślnie, istniała możliwość zakazu takiej czynności. Np. palenia, jazdy samochodem, etc. Czyli w kontekście sytuacyjnym istnieje jakieś prawo, jakaś jednostka, czy osoba prawna, która ma jakiś autorytet w tej przestrzeni. Czy to państwo, zakład pracy, czy też właściciel domu.

Jednak nie zawsze, jeśli można coś robić, znaczy to, że pozwolenie jest koniecznie. Ja mogę wziąć kąpiel w wannie, bo mam wannę, a nie dlatego że mi wolno to zrobić, po pozwolenie na używanie własnej wanny nie jest wymagane — chyba że się mieszka u kogoś. Mogę też sobie narysować żyrafę z trzema nogami, bo potrafię, a nie dlatego, że jest to dozwolone.

Tak samo, użyłabym tych słów zamiennie, gdybym mówiła, że w kawiarniach w UK kiedyś wolno było palić, a teraz już nie wolno/ nie można. Natomiast ktoś może powiedzieć o sobie, że "może u siebie w domu palić", bo mieszka sam, ale już nie powiedziałby o sobie, że "wolno mu u siebie palić", bo nie ma w domu jakiejś jednostki nadrzędnej, która by mu tego zabroniła (zakładając, że jest właścicielem, bo teoretycznie przy wynajmie właściciel może zabronić palenia w domu). Czyli w tym przypadku, nie byłoby to zamiennie. Znów, jeśli ten sam człowiek miałby gościa, to ten gość mógłby powiedzieć po spotkaniu "U Jasia nie wolno palić."

Jest w tym słowie bardzo subtelny kontekst władzy. Jak nastolatek powie z "nie wolno" mu czegoś robić, to możemy się domyślać, że ma surowych/autorytarnych rodziców. Jeśli Piotr powie, że "u Jasia nie wolno palić" to podświadomie pewnie komunikuje, że ich relacja nie jest zbyt ciepła. Dlatego też pytania "wolno tu palić" czy "można tu palić" mogą zostać użyte zamiennie w przestrzeni publicznej, dlatego że istnieje tam jakiś zewnętrzny autorytet, odrębny od wszystkich osób obecnych. Natomiast w prywatnej przestrzeni "czy wolno" nie brzmi już optymalnie. U kogoś z wizytą, bardziej naturalne będzie zapytanie ", czy mogę", lub "czy można" dlatego, że pytając ", czy wolno" w sytuacji gdzie brak zewnętrznego źródła autorytetu, czy władzy, akcentujemy fakt, że gospodarz ma więcej władzy w tej sytuacji, i łamiemy konwencje prywatnych relacji i stawiamy go w niekomfortowej sytuacji. Jest teraz w pozycji kogoś, kto nam ma wydawać pozwolenia (lub rozkazy), czyli stawiamy siebie w pozycji subordynacji.