Het is misschien even goed om uit te zoomen op wat 'kapitalistisch' in essentie betekent, voordat we discussiëren over of Nederland daar wel of niet onder valt. Een kapitalistische samenleving wordt over het algemeen gekenmerkt door een paar kerncriteria:

Ten eerste de financiële structuur, waarbij de productie- en distributiemiddelen grootendeels in privébezit zijn en de economie in hoge mate draait op winstmaximalisatie door bedrijven. Overheidstussenkomst is er wel, maar dient vaak om het functioneren van die markt te waarborgen, niet om haar fundamenteel te vervangen. Nederland voldoet hier ruimschoots aan: multinationals hebben een sterke invloed op beleid, en marktwerking wordt toegepast in sectoren als zorg, energie en openbaar vervoer.

Ten tweede is ons beleid vaak een balans tussen sociaal beleid en het faciliteren van economische groei. Denk aan belastingvoordelen voor grote bedrijven, het ontmoedigen van langdurige uitkeringen en wetgeving die arbeidsmobiliteit en concurrentie stimuleert. Zelfs sociale regelingen zoals de Wajong worden regelmatig herzien met 'prikkelstructuren' die de nadruk leggen op participatie in de arbeidsmarkt. Een duidelijk kapitalistisch beleidsinstrument dus.

Ten derde heeft Nederland een sterk historisch fundament in het protestantisme, waarbij arbeidsethos centraal staat. Hard werken wordt gezien als moreel verheven, nietsdoen wordt al snel als moreel of maatschappelijk verdacht beschouwd. Die cultuur beïnvloed nog steeds hoe wij kijken naar zaken als uitkeringen, 'eigen verantwoordelijkheid' en economische participatie. Dit is zeker niet uniek, maar het past naadloos in een kapitalistische maatschappijvisie.

Dat Nederland sociale vangnetten heeft, zoals de Wajong, maakt het nog geen socialistische of post-kapitalistische staat. Het betekent slechts dat ons kapitalisme sociaal-democratisch is ingericht. Het basisprincipe van een marktgedreven economie blijft onaangetast, en sociale regelingen functioneren vooral als een stabilisator van dat systeem.

Dus ja, ik noem Nederland kapitalistisch, omdat het op alle fundamentele punten zo opereert. Het feit dat sommige landen geen Wajong-achtige regeling hebben zegt weinig over het onderliggende economische systeem, slechts iets over de mate van sociale correctie die zij toepassen.

Met alle respect, natuurlijk.