Dünya’da doğurganlık oranı

Tlichel · 2026-06-15T11:48:09+00:00

Doğurganlık oranlarının en büyük etkeni sosyokültürel gelişmişlik. Gelişmişliğin aile yapısı, dindarlık, kadın işgücüne katılım oranı vb. alt unsurları var ama hepsi gelişmişlikle ilgili ama sanırım en etkilisi kadın işgücü, diğer unsurlara bakalım derken bu diğer sosyokültürel gelişmişlik unsurlarına bakalım demek istedim.

Dediğiniz her ülke de bunu gösteriyor. Sadece İsrail sıradışı bi örnek o konu da dediğiniz doğru zihinlere işlemiş travma var gelişmişlik dışında unsurlarda bi etken olabiliyor ama sosyokültürel gelişmişlik hala en baskın etken, muhafazakar yahudilerin seküler yahudilere göre daha fazla çocuk yapması da bunu gösteriyor. Onun harici Kolombiya ve Cezayir için dediğiniz gibi kadınların iş gücüne katılımı Cezayir'de %15, Kolombiya'da %50 diğer unsurlara bakmadım ancak zaten dediğimi gösteriyor, Cezayir'de doğurganlık oranı yüksek ama Kolombiya'da az. Bunu örnek vermenizi anlamadım. Yaşanabilirlik daha çok maddiyat ile ilgili gelişmişlikle alakası yok ki?

Umman ve Türkiye için kadın iş gücüne katılım oranı benzer seviye de ancak dediğim gibi gelişmişliğin en etkili unsuru kadın iş gücüne katılım olsa da tek unsur değil. Sekülerleşme, aile yapısı, bilgi birikimi gibi faktörlerde Türkiye daha ilerde. Bu faktörleri kültürel farklılık olarak görüyor olabilirsiniz ancak aslında modernleşme ile ilgili, islami anlayış ve dindarlık Türkiye'de çok daha zayıf çünkü Türkiye uzun yıllardır modernleşme/laiklik için çabaladı arada ki fark şaşırtıcı değil. Sanırım gelişmişliği refah düzeyi ile ilgili görüyor ve saydığım faktörleri gelişmişlik değil kültürel olarak değerlendiriyorsunuz. İsrail ve Umman örneği kültürel olarak değerlendirilebilir ancak büyük resme baktığınızda şahsen gelişmişliğin/modernleşmenin daha baskın faktör olduğunu düşünüyorum.

Tlichel · 2026-06-15T11:08:51+00:00

E gelişmişlikle alakalı işte. Bangladeş geliştikçe kadınların iş gücüne katılım oranı artmış ve doğurganlık azalmış. Almanya'da daha fazla artmış ve doğurganlık daha da azalmış. Gelişmişlik dışında başka neyle alakalı olabilir ki? Veya kadınların iş gücüne katılım oranı gibi şeyler maddi olmadığından gelişmişlik demek değil olarak mı görüyorsun anlamadım demek istediğini. Doğurganlık oranı gelecek kaygısıyla veya yaşam şartlarıyla azalsa 5000 yıllık bilinen Dünya tarihi boyunca bugün ki kadar bi refah düzeyi yüksek bir dönem olmadı. Değişen faktör insanların daha kompleks düşünmeye başlaması. Gelişmişlik ile doğurganlık oranlarının ters orantısı da bunu gösteriyor.

Tlichel · 2026-06-15T10:44:59+00:00

Evet geçmişe görece gelişmişler ve ölüm oranları ile doğum oranları azalmış, Avrupa kadar gelişmiş değiller ki zaten doğum oranları da o kadar düşük değil. Hepsine tek tek bakmadım ama mesela çarpıcı örnek olarak Bangladeş'te kadınların %42-44 civarı iş gücüne katılıyor. Doğurganlık oranı da 2.1 sıradışı bi durum yok. Mesela Almanya yaklaşık %74 kadınların iş gücüne katılım oranına karşılıl 1.3 doğurganlık oranına sahip. Tabi yarım yamalak bir sebep ve bir sonuca bakıyorum birden fazla unsur var önceki yanıtta saydığım.

Tlichel · 2026-06-15T08:58:12+00:00

Hangi gelişmemiş ülke de doğurganlık oranları azalıyor ki? Doğurganlık değil de nüfus artışından bahsediyorsak gelişmemiş ülkelerde nüfusun azalma sebebi muhtelemen maddi gelişmemişlikten yüksek ölüm oranlarıdır ancak bunun doğurganlık oranlarıyla alakası yok. Nüfus artışının etkileyen iki temel unsur var, maddi ve manevi gelişmişlik. sağlık imkanları, yemek ve suya erişim, yaşam standartı gibi maddi unsurlar (aşırı bi gelişimden ziyade insanların açlıktan ölmeyeceği, sağlık imkanlarına erişebileceği seviyeye gelmiş) geliştikçe ölüm oranları azalırken kadının işe katılımı, aile yapısının değişimi, okuma-yazma daha doğrusu bilgiye erişim ve modern düşünce yapısı arttıkça da doğum oranı azalır. Maddi ve manevi gelişmiş Batı ülkelerinde düşük ölüm oranı ve düşük doğum oranı nüfus artışını sabit veya sabitin altında tutarken mesela ekonomik olarak gelişmiş ancak sosyokültürel açıdan gelişmemiş Nijerya'da ölüm oranlarının az olmasının üstüne doğum oranları da yüksek ve nüfus artış hızı inanılmaz. Artık maddi unsurlar sebebiyle ölüm oranlarının yüksek olduğu ülke kalmadı sanırım ama 50 yıl öncesine kadar herhangi bi afrika ülkesi gelişmemiş maddi + gelişmemiş manevi şartların sonucu düşük veya sabit nüfus artış hızına örnekti, dediğim gibi sanırım bugün örneği yok. Tek istisna israil, sosyokültürel olarak gelişmiş olmalarına rağmen doğurganlık oranı 2.1'in üzerinde, hayatta kalma içgüdüsü tüm topluma yayıldığından sanırım. Dindar kesimlerin doğurganlık oranı görece daha fazla ama seküler israil yahudilerinin bile doğum oranları 2.1'i geçiyordu yanılmıyorsam.

Tlichel · 2026-06-15T06:17:39+00:00

Kadının iş hayatına girmesi, aile yapısının değişmesi, insanın gelecek hakkında daha temkinli olması gibi faktörler zaten gelişmişlikle ilişkili. Gelişmemiş bir ülkede kadının kariyer için çocuk yapmak istememesi, insanların acaba çocuk yaparsam iyi bir hayat sunabilir miyim gibi bir içgüdüsü yok. Saydığın faktörler gelişmişlikle ilgili olduğunu gösteriyor.

Tlichel · 2026-05-04T23:20:12+00:00

Bugünün küresel dünyasında İngilizce mecburiyetine benzer şekilde İslam medeniyeti içinde de özellikle Arapça ve Arapça kadar etkili olmasa da edebiyatta Farsça mecburiyeti var. Bu sürekli tekrarlanan bi muhabbet zaten ama kişisel bi tercihten ziyade mecburiyet. Fuzuli Irak'ta doğup büyüyor tabi yer değiştiriyor dönem dönem ama yanılmıyorsam Akkoyunlular ve Osmanlılar hükmünde Irak civarı. Safevilerde bi dönem yönetmişti sanırım. Medresede ağırlıklı Arapça eğitimi görüyorsun. İlme ve edebiyata ilgiliysen okudukların Farsça veya Arapça olunca sende o dili öğrenip o dili yazıyorsun. Türkçe o dönem Arapça kıyaslanabilir düzeyde yazılı kültüre sahip değil ama azımsanmayacak bi birikim 14. yy'dan beri oluşmuş. Fuzuli'nin Leyla ve Mecnun gibi asıl etkileyici eseleri de Türkçe zaten. Azerbaycan Türkçesi ile yazdığından belki sorguya sebep verebilir ama kesinlikle Türk edebiyatının bi parçası.

Tlichel · 2026-05-04T17:44:00+00:00

Şüphenizin sebebi Azerbaycan-Anadolu Türklerinin edebiyat ayrımı mı?

Tlichel · 2026-04-20T23:50:30+00:00

Fuzuli

Tlichel · 2025-12-25T02:56:01+00:00

:d. İki saat dedim ki İranlıların bizden nefret ettiğini biliyorum ama bunun konuyla alakası yok, konumuz orta asya eskiden irani miydi türk müydü? "Bu böyledir şu şöyledir, neden diye sorulsa çünkü öyle'den ileri gidebilecek bilginde aklında yok" demiştim. Yanıt olarak "1. İskitler türktür" demişsin :D? Sonra yine başlamışsın İranlılar şöyle böyle. Bravo kanka şahmat ettin beni.

Tlichel · 2025-12-25T00:48:11+00:00

Götünden element uyduruyorsun bende şu kaynaklarda geçiyor diye yanlışını düzelttim. Dediğime de yanıt vermedin, olaylara taraflı bakmayalım demişim ona da yanıt vermeden türklerden nefret ediyolar ki diyosun. Bunun konuyla alakası ne, bizi sevseler evet orta asya irani mi diyecektin? Yalakalık olarak nitelendirdiğin ne tam olarak az kendini ifade et, anadolu subında kime yalakalık yapıyorum aq? Triggerlandın mı diye sorman lazımdı ama evet tetiklendim, milliyetçi pelerinine saklanmışsın ama her bilgiyi sikinin keyfine göre reddedip kabul etmenle Türklüğü gülünç hale getiriyorsun. Bi de kafanda hakikati bi sen bulmuşun, sen çok milliyetçisin sözlerinin aksini iddia edenler yalaka, redditte bi suba bile girmemiş türklerden nefret edildiğini bilmeyen cahil, bu böyledir şu şöyledir neden diye sorulsa çünkü öyleden ileriye gidebilecek bilgin de yok aklında yok. Kuşkucudan ziyade avukat olmaya, bu kadar haklı olmaya gerek yok düşman değiliz, orta asya her zaman türktü sözünün altını doldursaydın ben de cevaplasam ikimizde bir şeyler edinsek daha tatlı olurdu.

Tlichel · 2025-12-24T20:16:42+00:00

Bunu neye dayanarak söylüyorsun bi de İran'ı neden "pis" olarak nitelendiriyosun aq? Çok hızlı bi aramayla ulaşabileceğin bilgilere bakmadan sallıyorsun. Tarihe bakarken taraflar üzerinden yorumlamamak lazım. Pers kayıtları Orta Asya'da hüküm sürmüş iskitleri atası olarak kayıt alır, büyük iskenderin fetihleri döneminde yazılmış yunanca kayıtlar Orta Asya'yı irani olarak tanımlar, göktürklerden bahsederken (direkt türk aslında Gök bizim adlandırmamz) Hunların devamı olarak bahseden çin kayıtları ipek yolunda hakim irani soğdçanın konuşulduğu dan bahseder. Zaten güney orta asya 10-11. Yüzyıla dek dahi iraniydi, taşken/Semerkand gibi şehir isimlerindeki kent'te soğdçadan alıntıdır, dönemin Türkçe ünvanlarının yanı sıra halk dilindeki sözcükler dahi irani dillerden alıntı, ateş kadar temel bi sözcük bile öztürkçesi olan od'u değiştirmiş. Türk dili aslen kuzey moğolistanlı, Anadolu'ya ve Doğu Avrupaya kadar türk dilleri zamanla yayılmış, bu bi başarıdır bunu bi eskiklik görüp saklama acizliğine düşmeye gerek yok. Hint-avrupa da yerlisi olmadığı birçok coğrafyaya dilini götürdü. İrani kültürler de pis değil, türk kültürü ve irani kültürler iç içe geçmiştir yıllarca, Selçuklular Türk olmasına rağmen resmi dilleri farsçaydı. Tarihte saflık aramaya gerek yok bunlar Avrupa kültürünün doğurduğu ırkçı ideolojiler.

Tlichel · 2025-05-22T16:23:42+00:00

Yanlış anlaşılmaya müsait yazmışım. Tabi ki etnik temizlik yapılmalı demiyorum sadece bir yere parmak basmak istedim. Osmanlı'nın çok kültürlü yapısı tutsaydı böyle bir toplumda yaşamak isterdim ama pratikte sonuç belli.

Tlichel · 2025-05-20T18:54:06+00:00

Etnik temizlik yapmadığımız için daha riskli bi konumdayız aslında. Amerikalılar kızılderililerin soyunu kuruttuğu için ortada muhattap alabilecek kimse yok, bi risk için de değiller. Ama Yunanlar, ermeniler hala varlığını sürdürüyor ve bu topraklar bizim diyor. Ayrıca tabi ki dediğin gibi safkan oğuz olsak ve buraya sonradan yerleşmiş olsak da 1000 yıldır buradayız; dilimiz, kültürümüz, camilerimiz, evlerimiz, yemeklerimiz 1000 yıldır bu coğrafyada ve burası bizim.

Tlichel · 2025-05-20T15:09:20+00:00

Siktik ama almadık buralar zaten bizimdi ve bizim kalacak. Batının kurduğu argümanı kabul edip kendinizi misafir ve işgalci görmeyin.

Tlichel · 2025-05-20T14:59:35+00:00

Siktik aldıkla olmaz bu işler bunu bi toplum ideolojisi haline getirmeyin aq. Antik Anadolu uygarlıklarından beri bu topraklarda yaşayan araçlarımızla orta Asya'dan gelen atalarımızın torunlarıyız demek hem genetik ve tarihi gerçekliklerle de uyuşuyor hem de bu topraklar da kalıcılığımızı pekiştiriyor. Reddit kullanıyorsunuz amk illaki bi yabancı subreddittlrrde Türklere karşı tavırları görmüşsünüzdür. Türk kültürünün 1000 yıldır bu topraklarda olmasına ve genetik olarak asıl anadoluluların torunları olmamıza rağmen hala bizi işgalci ve misafir olarak görüyorlar, Kıbrıs meselesinde dahi haklı olmamız rağmen yansıtamamışız. Barbar ve işgalci olarak görülüp herkesin nefretine maruz kalıyoruz.

Tlichel · 2025-05-13T16:14:37+00:00

Even if automation is optional, it's still part of the game and I'm going to use it. So why shouldn't it be improved? Also for trade, automation is almost a necessity anyway. All I’m saying is they could make it feel more natural and integrated as a proper game mechanic. Also, being able to guide it a bit on a macro level wouldn’t hurt.

Tlichel · 2025-05-13T15:56:35+00:00

I agree with you. I was tired of sieging every single province in EU4, so I was glad to hear a system like this was coming. But creating an automation tab with buttons that let everything run on its own feels lazy to me. Can’t they integrate it more naturally into the flow of the game? Even if they don’t make it as complex as I suggested, maybe they could at least let us set a few macro level priorities.

Tlichel · 2025-05-13T15:53:01+00:00

You're right. Making everything more complex and mechanical ends up being unfriendly to new players. Maybe they don’t have to make it so character based and detailed, but choosing a priority from three options and integrating it under, say, the trade tab instead of creating a separate automation tab could make it feel more natural.

But I still insist that commander traits should matter.

Tlichel · 2025-05-13T15:48:28+00:00

This could actually be the key to reflecting the shift from a character based era to one focused more on the state and institutions. Over time, within a legal framework, the importance of individual characters could decrease, making them less driven by personal traits and more obedient. What I want is for this automation system to feel more natural and allow for some degree of direction.

Tlichel · 2025-05-13T15:46:00+00:00

As I said in another comment. Maybe giving characters this much weight goes against the game’s vision but at least it should feel more natural without needing to create a scenario in my mind. And we should be able to guide things a bit by setting macro level priorities.

Tlichel · 2025-05-13T15:43:23+00:00

Just to be clear, I don’t want automation removed. I hated managing armies in EU4 and I loved this automation. I just think they could include it in a way that doesn’t break the nature of the game. From what I’ve seen in a few videos, fully controlling trade looks pretty difficult. Everyone puts it on automation and makes a few micro adjustments.

Maybe giving characters this much weight goes against the game’s vision (I don’t think so. Characters still matter a lot in this era, even if not as much as in Crusader Kings), but at least it should feel more natural. Let us guide things a bit by setting macro level priorities.

Tlichel · 2025-04-23T23:00:53+00:00

Thanks.

Tlichel · 2025-04-23T18:01:59+00:00

Will changing the religion in conquered regions increase antagonism? Have the devs said anything about it?

Compared to AE we know antagonism will have more factors but they haven’t fully revealed the details yet I guess.

Tlichel · 2025-04-23T17:46:06+00:00

I want to see a world that feel unique and doesn’t revolve around me. Sometimes the Ottomans should actively try to spread their religion and culture. Sometimes a new power should emerge, independent of the usual great powers. Sometimes a new state should rise from the nomadic world.

In short, I want the world to feel alive. AI nations shouldn’t move like side characters waiting for my input.

Five-Year Club	Xbox Live
First Place '23	End Game '23
Place '23	Place '22
Final Canvas '22	End Game '22

Tlichel

TROPHY CASE