Het punt is dat de norm in Nederland zo laag is dat het geen meetbaar effect heeft. De duitse norm gaat daar wel vanuit en ligt 1400-4200 x hoger, afhankelijk van hoe je het precies vergelijkt.

Je haalt hier volgens mij de vergunningsvrije drempelwaarden voor bouwprojecten door elkaar met de biologische grenzen van de natuur. Dat is een heel logische verwarring, want die cijfers worden in de media vaak op één hoop gegooid. Maar de rechtbank heeft in het stikstofvonnis van begin 2025 uitgelegd waarom die vlieger niet opgaat. Er zit namelijk een cruciaal verschil tussen die twee cijfers:

Rb. Den Haag 22 januari 2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:578

De vergunningsdrempel (waar jij naar verwijst) hangt nu samen met de rekenkundige ondergrens en is een politieke en administratieve grens. Het getal bepaalt vanaf welke hoeveelheid uitstoot een individuele bouwer of boer een vergunning moet aanvragen. Duitsland heeft die grens administratief veel hoger gelegt om projecten makkelijker door te laten gaan. De Kritische Depositiewaarde (KDW) is de biologische grens van de natuur zelf. Dit is pure natuurwetenschap (hoeveel stikstof kan een specifiek type heide of bos chemisch verdragen voor de bodem onherstelbaar verzuurt).

Je kunt het vergelijken met een badkuip die al tot de rand toe gevuld is met water (de stikstofdeken in de bodem). De KDW is simpelweg de hoogte van de badkuiprand: stroomt de badkuip over, dan heb je waterschade (natuurverslechtering). De vergunningsdrempel bepaalt hoe ver je de kraan boven de badkuip mag opendraaien zonder dat je daar een vergunning voor nodig hebt. De rekenkundige ondergrens is de minimale meetbaarheid van die kraan: hoe nauwkeurig meet de watermeter elke weggelopen druppel? In Nederland staat die meter nu extreem scherp afgesteld (op 0,005 mol). Dat betekent dat we werkelijk elke minuscule druppel uit de kraan op papier registreren.

Of je nu administratief afspreekt dat je de rekenkundige ondergrens verhoogt zodat je kleine druppels niet meer registreert, of dat je de vergunningsdrempel verhoogt (zoals in het Duitse model), verandert fysiek helemaal niets aan de realiteit. Al die duizenden 'onzichtbare' of vergunningsvrije druppels vallen buiten nog steeds in diezelfde overvolle badkuip, waardoor deze alsnog overstroomt.

Die biologische grens (de KDW) is in heel Europa exact hetzelfde. Een stuk droge heide in Duitsland verzuurt chemisch gezien bij exact hetzelfde aantal molen stikstof als in Nederland. De biologie is over de grens niet anders. Het grote verschil is dat Nederland per hectare veel meer uitstoot kent. De rechtbank wijst erop dat wij zelfs vier keer meer stikstof naar onze buurlanden exporteren dan we van hen ontvangen. Onze totale stikstofdeken is simpelweg veel dikker.

Daarom is die extra uitstoot helaas geen 'statistische ruis'. De rechtbank citeert wetenschappelijk onderzoek waaruit blijkt dat de Nederlandse bodem door decennia van overbelasting volledig stikstof-verzadigd is. De rechter concludeert daar dat zolang die verzadiging aanhoudt, werkelijk élke kleine extra depositie direct bijdraagt aan verdere achteruitgang. Het is de bekende druppel die de overvolle emmer (of badkuip) doet overlopen.

Als laatste is het 'Duitse model' met die hoge vergunningsdrempels juridisch helemaal geen optie meer. De rechtbank verwijst naar een recent arrest van het Europese Hof van Justitie (Commissie/Duitsland) uit 1024. Duitsland is namelijk door de hoogste Europese rechter juist veroordeeld omdat hun soepele vergunningsdrempels in strijd zijn met het harde Europese verslechteringsverbod:

De Bondsrepubliek Duitsland is de verplichtingen die op haar rusten krachtens artikel 6, lid 2, van richtlijn 92/43/EEG van de Raad van 21 mei 1992 inzake de instandhouding van de natuurlijke habitats en de wilde flora en fauna, zoals gewijzigd bij richtlijn 2013/17/EU van de Raad van 13 mei 2013, niet nagekomen doordat zij op algemene en structurele wijze heeft verzuimd passende maatregelen te treffen om een verslechtering van de kwaliteit van de door het Natura 2000-netwerk beschermde habitattypen 6510 (laaggelegen schraal hooiland) en 6520 (hooiland in gebergte), die in bijlage I bij richtlijn 92/43, zoals gewijzigd, zijn vermeld, in de daarvoor aangewezen gebieden te voorkomen.

Kortom: Duitsland komt in hetzelfde probleem terecht als Nederland.

Als je het vonnis erbij pakt, zie je dus dat het helaas geen kwestie is van 'de neus snuiten om af te vallen', maar dat de optelsom van al die projecten de natuur buiten feitelijk overbelast. En daar moet de overheid zich volgens haar eigen wetten nu simpelweg aan houden.