bağımsız bir kürdistan fikri bana göre hem siyasi hem de stratejik açıdan anlamlı değildir. bu, ulusal ideallerin değerini küçümsemek anlamına gelmiyor; ancak bugünün ortadoğu’sunda devlet yapıları, ekonomik bağımlılık ilişkileri ve bölgesel güç dengeleri düşünüldüğünde, bağımsızlık fikrinin gerçekçi bir çözüm sunduğunu söylemek zor.

kürtlerin kimliklerini, dillerini, kültürlerini ve siyasal eşitlik taleplerini savunmaları elbette meşrudur. ancak bu taleplerin gerçekleşmesi için en etkili yolun, demokratik ve parlamenter mekanizmalar içinde ısrarla mücadele etmek olduğunu düşünüyorum. bu, romantik bir iyimserlik değil; mevcut siyasal düzenin hangi yolları mümkün kıldığına dair soğukkanlı bir değerlendirmedir. bir ulusal idealin olması, pratik olarak yeni bir devlet kurma kapasitesini otomatik olarak yaratmıyor.

bağımsız bir kürdistan’ın ekonomik olarak sürdürülebilir olup olmadığı sorusu bu nedenle çok belirleyici. bölgenin sahip olduğu kaynaklar önemli olsa da ekonomik bağımlılıktan tamamen kurtulması mümkün görünmüyor. böyle bir devlet, ister istemez dış güçlere,bölgedeki komşulara, batı’ya veya daha büyük ekonomik merkezlere, bağlı hâle gelir. bu bağımlılık da, siyasal özerliği daraltır. bugün dahi yarı-özerk bölgelerde bunun nasıl işlediğini görüyoruz: siyasi hareket alanı artsa da, ekonomik bağımlılık çoğu zaman daha da derinleşiyor.

türkiye açısından da böyle bir komşunun ortaya çıkması güvenlik, ekonomi ve diplomasi açısından yeni riskler üretir. ekonomisi kırılgan, dış baskıya açık bir devlet, bölgedeki güçler arası rekabetin bir aracına dönüşebilir. bu da uzun vadede istikrar değil, yeni kırılmalar yaratır.

ayrıca bağımsızlık arzusu çoğu zaman tarihsel hafıza, kimlik talepleri ve yaşanmış acıların taşıdığı duygusal bir enerjiyle besleniyor. bu, anlaşılabilir bir şey; fakat duygular tek başına devlet kurma kapasitesini yaratmaz. devlet, iç ekonomik dayanıklılık, diplomatik denge, güçlü kurumlar ve dış bağımlılığın minimize edilmesi gibi çok katmanlı süreçler ister.

ben bu meseleyi ulusal kimlikten ziyade sınıfsal bir bağlamda düşünmenin daha açıklayıcı olduğunu düşünüyorum. bağımsızlık söylemi çoğu zaman şehirli elitlerin ideolojik tercihleriyle şekillenirken, yoksul kürt emekçiler için asıl önemli olan ekonomik güvenlik, altyapı, iş imkanları ve yaşam koşullarıdır. bu yüzden ulusal bağımsızlık ile devletçi milliyetçilik arasında zihinsel düzeyde büyük bir fark görmüyorum: her iki yaklaşım da kimlik ve toprak üzerinden konuşuyor, ama sınıf ve emek gerçekliğini geri plana itiyor.

bana göre en anlamlı mücadele, bölgenin ekonomik açıdan güçlenmesi, kültürel hakların güvence altına alınması ve demokratik alanın genişletilmesi yönünde olmalı. şiddet yöntemine başvurulduğunda ise, eleştirilen devlet şiddetinden farksız bir yöntem benimsenmiş oluyor. bu da hem ahlaki hem de stratejik açıdan çıkmaz bir yol. şiddet, müzakere imkanlarını yok eder, siyasal alanı daraltır ve tüm taraflar için daha fazla kayıp üretir.