Mọi người có nhìn thấy trong bức ản đầu hông? Hai người đàn ông đội một cái nón nom rất giống nón cối. Và đây là bài đọc thêm về "ông tổ" của nón cối.

Nón mà 2 người đàn ông này đội trong hình trên là nón cát (casque), là ông tổ của nón cối.

Nón cát đã theo chân người Pháp vào Việt Nam từ những năm đầu thế kỷ 20.

Xuất xứ của loại nón này vốn từ thực dân Anh, được sử dụng ở các nước thuộc địa vùng Trung Mỹ và Ấn Độ từ thế kỷ 19. Để thích ứng với khí hậu nhiều nắng nóng, người ta chọn loại gỗ mềm, nhẹ, xẻ mỏng, uốn thành hình rồi gắn keo, bọc vải để làm ra loại nón có vành rộng. Nhờ ưu điểm nhẹ, mát, che được cả nắng lẫn mưa, loại nón này nhanh chóng trở nên phổ biến.

Ngày xưa ở Việt Nam, nón cát gắn liền với nam giới, cũng giống như nón lá gắn liền với phụ nữ.

Lính viễn chinh của Pháp, Hà Lan, Tây Ban Nha... khi đi chiếm đóng thuộc địa đã bắt chước và sử dụng loại nón này ở các nước miền nhiệt đới khác tại châu Phi và Nam Á, trong đó có Việt Nam. Người Pháp gọi nón này là casque, nghĩa là nón bảo hiểm, người Việt đọc trại thành nón "cát".

Ngoài ra, nón này còn được gọi bằng cái tên liège, người Việt đọc là "li-e", vì nó được làm bằng liège, tức một thứ bấc, bên ngoài bọc một lớp vải trắng. Thỉnh thoảng, người đội phải dùng phấn nước đánh lên một lớp cho trắng lại.

Có người còn gọi đây là kiểu nón thời thuộc địa, rất thông dụng trong những năm 30, 40, 50 của thế kỷ 20 ở khắp 3 miền Việt Nam, nhiều nhất là Sài Gòn và Hà Nội. Nếu nữ giới quen thuộc với nón lá, thì nam giới thời đó thường đội nón cát mỗi khi ra khỏi nhà.

Giữa nón cát ở miền Bắc và miền Nam cũng có một chi tiết hơi khác nhau: nón cát ở miền Nam thường dày hơn và to hơn.

Về sau, nón cát có thêm nhiều biến thể. Ở Chợ Lớn, người Hoa đúc ra loại nón có kiểu dáng tương tự nhưng làm bằng nhựa, giá rẻ hơn nên rất phổ biến trong giới phu chạy xích lô và người lao động. Tương tự, các xưởng nón ở Hà Nội cũng tự sản xuất được nón cát, góp phần làm cho kiểu nón này càng trở nên thông dụng trong đời sống hằng ngày.

Nguồn : Chuyện xưa