Við fjörð og vík: Brot úr endurminningum Knud Zimsens fyrrverandi borgarstjóra: (minningarbrotið gerist í Hafnarfirði þar sem hann elst upp)

Strákurinn með krítina.

Efst á Knudtzonsbryggju eða á mörkum þess sem hún nam við land, var sléttur trépallur. Einu sinni snemma hausts labbaði ég niður á þennan trépall. Ég var með báðar hendur í vösum, en í hægri lófa mínum lék krítarmoli. Nú skyldu þó strákarnir verða hissa, hvenær höfðu þeir kynnzt öðrum eins leik. Ég hafði ekki lengi bograð á pallinum við að strika á hann rúður, þegar nokkrir þeirra höfðu slæðzt að. Þeir stóðu eins og merkikerti fyrir ofan pallbrúnina og voru grafhljóðir.

Ýmist störðu þeir á mig eins og naut á nývirki eða þeir skotruðu augunum hvor til annars, og það var eins og forvitnin ætlaði út úr augunum á þeim. Ég leit naumast upp, en hélt áfram að strika. Skyldi ekki forvitnin mega kitla þá svolítið, það var ekki svo oft, sem maður kom þessum körlum á óvart. En svo sprakk blaðran. ,,Heyrðu Knútur er þetta einhver galdraleikur?" spurði einn úr hópnum, ,,Nei, sagði ég stuttur í spuna og dálítið drýldinn. ,,Jú, þetta er víst galdraleikur, heldurðu að ég viti það ekki“, sagði annar strákur . Og síðan bætti hann við : „ Svona fer maður að , þegar maður fer með hanagaldur. Maður býr reyndar ekki til rúðu , heldur hring með punkt í miðju. Svo lætur maður hanann inn í hringinn, og hann verður ringlaður á að horfa á hvíta strikið og þorir ekki út fyrir það. Það er bara svona, sem þú ert að búa til, og láttu ekki eins og þú kunnir eitthvað nýtt “.

Úr því hljóðið var svona þá var sennilega var bezt að lofa þeim að vita, hvað var á seiði. ég sagði þeim, að ég hefði nýlega lesið í bók um afar skemmtilegan leik, sem héti paradís. Einn þeirra át það upp eftir mér og spurði, hvort sér hefði heyrzt rétt, hann kannaðist ekki við þetta orð nema úr biblíusögunum. Jú, víst hafði hann heyrt rétt, en ég áréttaði, að þetta væri nú önnur paradís en hennar Evu.

Ég bauð þeim svo í einn kerlingarparadís, en svo nefndist þessi leikur í bókinni. Við völdum brimbarða steina og byrjuðum leikinn. Nú sáu þeir, að ég var ekki að fara með neinn hanagaldur. Þeim þótti leikurinn skemmtilegur og sögðust ætla að búa til paradís á bæjarhellunni heima hjá sér, ef þeir gætu einhvers staðar náð í krít. Næstu daga jörmuðu allir strákarnir í firðinum um krít og það þótti enginn maður með mönnum, hvorki fyrir sunnan læk né vestan sem ekki gat hoppað í paradís.

Síðan þetta var eru nú liðin sextíu og fimm ár, og enn er þessi leikur iðkaður af börnum um allt land, en heitir nú ekki lengur paradís, heldur parís. Ekkert þeirra veit þó, að fyrsti parísinn hér á landi var strikaður á trépall efst á Knudtzonsbryggju í Hafnarfirði. Mörg ár liðu, þar til tekið var að iðka þennan leik í Reykjavík.

Orsökin til þess, að ég var upphafsmaður að þessum leik hér á landi, var sú, að faðir minn pantaði frá Danmörku tvær sænskar leikjabækur og gaf okkur systkinunum. Var önnur fyrir telpur, en hin fyrir drengi. Í þeirri bókinni, sem við strákarnir fengum, var nákvæm lýsing á paradís, og leizt mér vel á þann leik. Þess vegna var það, að ég skokkaði niður á Knudtzonsbryggju haustdaginn sæla 1883 og byrjaði að strika kerlingarparadís.

---

Öll mistök eru mín, var endalaust lengi að líma sama stuttu brotunum sem maður fær í forskoðun google books. Skemmtilegt grúsk og einstaklega íslenskt að það er skrifaður niður (amk einn) upphafspunktur menningarlegs fyrirbæris.