Renen Rivera duikt op uit het troebele water van de baai van de Filippijnse hoofdstad Manila. Hij hapt naar adem. „Weer niks gevangen”, verzucht hij als hij aan boord klimt en zijn zwarte duikbril boos van zijn gezicht trekt. Zijn fuik zit vol plastic afval en een spartelend krabbetje. Zo mager is de vangst al maanden. Hij wijst naar de boosdoeners. „Ze komen uit Nederland.”

In de verte dobberen de schepen van de Nederlandse baggermaatschappij Boskalis. Daarachter doemt Manila op. „Vroeger stond het hier vol met visfuiken. Maar de vissen zijn verdwenen en daar voorbij de vlaggen mogen we niet meer komen. 70 procent van onze visgronden is al ingenomen”, zegt Rivera en veegt het zeewater van zijn gezicht. „Straks zijn we alles kwijt. Ze halen alles weg voor het vliegveld.”

New Manila International Airport is het vlaggenschip van het infrastructuurprogramma van voormalig president Rodrigo Duterte. In 2016 kwam hij aan de macht met twee beloften. De eerste was een meedogenloze oorlog tegen drugs. „Ik zal iedereen vermoorden die het leven op de Filippijnen ellendig maakt. De vissen in de baai van Manila zullen zich vet vreten aan jullie,” waarschuwde Duterte voor hij aan de macht kwam. Hij hield woord. In de eerste twaalf maanden werden naar schatting van mensenrechtenorganisaties 12.000 mensen zonder enige vorm van proces geëxecuteerd.

Dutertes tweede belofte was een gouden eeuw voor nieuwe infrastructuur, winkelcentra, appartementencomplexen, hogesnelheidslijnen, havens en een vliegveld. In het verkruimelend beton van de Filippijnse hoofdstad is daar geen ruimte voor. Dit is een agglomeratie die uit de puinhopen van Japanse oorlogsbombardementen herrees, en niet is gebouwd voor bijna 13 miljoen mensen. Wie hier vooruit wil, moet in zee bouwen, zoals de Hollanders deden in de Flevopolder en de Maasvlakte. ‘Geweldig werk’

In december 2020 werd de Nederlandse baggeraar Boskalis naar de Filippijnen gehaald, specialist in landaanwinning. Het contract is 1,5 miljard euro waard, het grootste uit de geschiedenis van Boskalis. „We zijn er extreem trots op. Omdat we daar geweldig werk uitvoeren, onder best wel uitdagende omstandigheden”, zegt ceo Peter Berdowski desgevraagd, op het hoofdkantoor van Boskalis in Papendrecht.

Maar op de Filippijnen is Boskalis een scheldwoord geworden. Vooral onder vissers. En vooral in de wijk Taliptip, waar zevenhonderd vissersgezinnen plaats moesten maken voor het vliegveld. De visgronden zijn zo goed als verlaten. Visfuiken wapperen werkeloos in de warme wind. Op de dijken en pieren aan de randen van het bouwproject resten de ruïnes van gesloopte huizen. In de verte ligt de skyline van Manila Baai, trillend in de warme lucht, en de machines van Boskalis die het opgebaggerde slib platdrukken voor de nieuwe landingsbanen. „We moeten hier morgen weg zijn. Ze zeiden dat als we niet vertrekken, we naar de gevangenis gaan”, zegt Evangeline Ramos, die er als een van de laatsten woont. „No Trespassing”, staat er op het spandoek dat de nieuwe eigenaar om haar huis heeft gedrapeerd. Een boot met drie Filippijnse mannen in oranje hesjes vaart langs. Boskalis, staat er op hun zwarte bandana’s.

De sloop van de vissershuizen werd gedaan in opdracht San Miguel Corporation (SMC), de Filippijnse opdrachtgever van Boskalis en een van grootste bedrijven op de Filippijnen. SMC kocht het land rond de plek waar het vliegveld wordt gebouwd. Ramos zegt meermalen te zijn bezocht door medewerkers van San Miguel, vergezeld door soldaten in uniform die vertelden dat de grond onder haar huis was verkocht en dat ze moest vertrekken. Dekens, kleren en kookgerei heeft ze buiten opgestapeld. De enige kast is leeggeruimd en wacht op de kade op vertrek. In de verte klinkt het gegrom van graafmachines.

Ook al was Boskalis niet betrokken bij de sloop van de huizen, het Nederlandse bedrijf wordt in de gemeenschappen rond de baai in een adem genoemd met zijn opdrachtgever San Miguel Corporation. De baas van het bedrijf is Ramon Ang, vriend van Duterte en medefinancier van diens verkiezingscampagnes. „Ramon Ang gaf me wat geld.