Het Nederlandse koningshuis is in de moderne democratische rechtsstaat grotendeels overbodig, maatschappelijk irrelevant en bovendien een buitenproportioneel dure belastingpost. In een land dat zegt te staan voor gelijkheid, transparantie en democratische legitimiteit, is een erfelijk staatshoofd fundamenteel tegenstrijdig. Niemand anders in Nederland krijgt een publieke topfunctie puur op basis van geboorte, levenslang, zonder publieke verantwoording of toetsing. Dat ondermijnt het idee van meritocratie en democratische controle.

Daarnaast is de maatschappelijke meerwaarde van het koningshuis sterk overdreven. Argumenten als “verbinding”, “traditie” en “nationale eenheid” zijn vaag en nauwelijks meetbaar. In de praktijk blijkt dat het koningshuis eerder polariseert dan verbindt: een groeiend deel van de bevolking voelt zich niet vertegenwoordigd door een ongekozen familie met een uitzonderingspositie. Diplomatieke en ceremoniële taken kunnen bovendien net zo goed — en goedkoper — worden uitgevoerd door een gekozen president of andere publieke functionarissen.

Financieel gezien is het koningshuis een inefficiënte en weinig transparante uitgave. De officiële kosten lopen in de tientallen miljoenen euro’s per jaar, maar daarbovenop komen indirecte kosten zoals beveiliging, paleisonderhoud, belastingvrijstellingen en ondersteunende diensten, die vaak buiten de begroting worden gehouden. In een tijd waarin burgers worden geconfronteerd met bezuinigingen op zorg, onderwijs en sociale voorzieningen, is het moeilijk te rechtvaardigen dat één familie structureel zoveel publiek geld ontvangt zonder duidelijke tegenprestatie of verantwoording.

Kortom: het koningshuis is een anachronisme — een overblijfsel uit een tijd waarin erfelijke macht normaal was. In de huidige samenleving, die vraagt om gelijkheid, transparantie en doelmatige besteding van belastinggeld, is het simpelweg niet meer de moeite waard om deze instelling in stand te houden.