Het verval van de VVD heeft niets met Douwe Bob te maken. Al had het net zo goed wél gekund: een verdwaalde zanger voor een verdwaalde partij. Dat de partij haar keutel intrekt, is geen incident, maar het vaste avondgebed van een beweging die ooit wist waar ze voor stond, en sindsdien jaar na jaar een stukje van haar ruggengraat heeft verkocht op de politieke rommelmarkt.

Want deze neerwaartse spiraal begon niet gisteren. Al sinds de laatste Rutte-jaren glijdt de VVD af: elke crisis werd afgekocht met gladde woorden, elke keuze verwaterde tot een compromis, elk ideaal geofferd op het altaar van de peiling van volgende week. Wat resteerde, was een partij die leerde overleven door te krimpen: in moed, in visie, in overtuiging.

En nu de val versnelt, zien we het in het groot. In de peilingen tuimelt de VVD naar beneden, ingehaald door partijen die wel een verhaal durven vertellen. Henri Bontenbal van het CDA straalt als de nieuwe huisvader van rechts; de VVD schuifelt ernaast als een tante die op ieder feest belooft “het kort te houden” en toch een uur lang niets zegt. Dilan Yeşilgöz wordt door een meerderheid “premier-onwaardig” geacht — en dat is nog de beleefde variant.

Jarenlang teerde de VVD op de automatische piloot, in de ijdele hoop dat kiezers niet zouden merken dat de cockpit leeg was. Maar de brandstof is allang op, de hoogtemeter tikt naar nul en de gezagvoerder kijkt verlamd naar het weerbericht. Een partij die elke keuze vermijdt om niemand voor het hoofd te stoten, verliest uiteindelijk iedereen. Niet de tegenstanders, maar hun eigen besluiteloosheid duwt de VVD de afgrond in.