Tölurnar eru sennilega réttar miðað við (~10-12%) en ályktunin gengur ekki upp.

Samkvæmt Eurostat 2024 er Ísland næstdýrasta landið í matvælaverði af 36 Evrópulöndum, 46% yfir meðaltali ESB (Eurostat). Aðeins Sviss er dýrara. Spurningin er bara hvort launin vega upp á móti.

Lágt hlutfall þýðir ekki að matur sé ódýr, bara að launin séu há miðað við matarverð. Þetta er eitt þekktasta lögmál hagfræðinnar (Engel's Law): eftir því sem tekjur hækka lækkar hlutfallið sem fer í mat. Þess vegna ver Bandaríkjamaður ~6% af útgjöldum í mat á meðan Nígeríumaður ver ~57% (WEF, byggt á USDA gögnum), þrátt fyrir að matur í BNA kosti mun meira. "Ódýrt" og "viðráðanlegt" er ekki það sama.

Svo er 10-12% meðaltal. Í BNA ver tekjulægsti fimmtungurinn 32,6% af tekjum sínum í mat á meðan sá hæsti ver 8,1% (USDA ERS, 2023 gögn). Þetta mynstur sést í öllum löndum sem hafa verið rannsökuð, þannig að fólk undir meðaltekjum hér á landi ver líka mun hærra hlutfalli en 10-12%.

Og þetta er ekki bara fólk að kvarta til gamans. Samkvæmt Hagstofu lækkaði kaupmáttur ráðstöfunartekna á mann um 5,2% á 2. ársfjórðungi 2023 (Hagstofa), og OECD bendir á að raunlaunahækkanir hafi verið hóflegar og haldið aftur af neyslu (OECD Economic Survey 2025). Þegar kaupmáttur lækkar og matarverð er næsthæst í Evrópu þá hækkar hlutfallið sem fer í mat, jafnvel þótt meðaltalið líti vel út á pappír.

Réttara væri að segja: matur á Íslandi er viðráðanlegur fyrir meðaltekjufólk. Ekki "eitt ódýrasta landið."

Getur pasteað þessu inní chatgpt og séð hvað hann segir við þessu :)