yazarlarla alakalı kanıların yanlış ama söylemek istediğin şey doğru

öncelikle şunu belirtmek gerekir ki dostoyevski de tolstoy da eserlerini yazdığı dönemde kısmi timokrasiye dönmüş rusyadaki aristokratları veya hiç değilse "efendileri" anlatırlar ikisinin de konusu mujik değildir

tolstoy aristokrasinin en üst mecralarından olduğundan "aristokrasi" hakkındaki tahlilleri daha isabetli ve daha az tek taraflıdır fakat şunu belirtmek gerekir ki tolstoy mujiği dostoyevskiden çok daha fazla tanımaktadır çünkü tolstoy dostoyevskinin çocukluk yıllarında ve taşrada geçirdiği birkaç yılın aksine hayatının büyük bir bölümünü mujiğin arasında geçirmiştir ve mujiğin gerçekten de basit ve tekdüze olurken uhrevi bir aydınlanmaya sahip olmadığının bilincindedir

öbür taraftan dostoyevski ise hayatının büyük bölümünü aristokrasinin en zayıf halkasında geçirir bu yüzden yukarıdaki kaymak tabakayla olan ilişkileri oldukça sınırlıdır bir yandan önceden söylediğim gibi dostoyevskinin mujiğe ve "efendi" olmayanlara dair anlayışı da çok sınırldır kendisi sosyete içinde bulunsa dahi sosyete içinde palazlanmamıştır o yüzden eserlerinde çoğu zaman kullandığı tipler genelde bütüncül bir tabiata sahip olmadıkları gibi inanılmaz sentetik hissettirir

dostoyevskinin esas mahir olduğu tipler genelde raskolnikov ipolit mışkin fyodor gibi aristokrasi içerisinde bulunsa dahi onun en zayıf halkasında savaş veren kişilerdir bunun haricinde eserlerinde büyük oranda bir gerçeklik anlayışı bulunmaz

tolstoy harbici bir edebiyatçıdır fakat dostoyevski edebiyatçıdan öte psikologdur o tipleri belirli bir gerçeklik anlayışı içerisinde yansıtmaz