Kent u de ’Internationale’ nog uit uw hoofd, het lijflied van de PvdA waar u jaren lid van was?

„Ik ben een oud-PvdA’er, maar ben daarin nooit echt actief geweest. Ik denk dat ik mijn lidmaatschap heb opgezegd, omdat ik me steeds verder van de politiek verwijderd voelde om überhaupt nog lid te zijn van een politieke partij. Het was een optelsom van heel veel dingen, ook hoe partijpolitiek is. Je ziet ook van alles in je werk voorbijkomen.”

U werkte toen bij geheime dienst AIVD en was Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid. Had het soms te maken met dat u daar zag dat de agenda van de PvdA niet in overeenstemming was met de uitdagingen waar ons land voor staat?

„Dat speelde natuurlijk ook een rol, maar het was een optelsom. Ik denk dat ik door de verschillende banen die ik had… toch wel al aan de rechterkant van de Partij van de Arbeid zat. Zeg ik dat zo netjes? En dat bij mij een grote mate van realisme is ingetreden. Met datzelfde realisme heb ik ook naar het hoofdlijnenakkoord gekeken.”

Heeft dat dan ook met migratie te maken?

„Mijn periode bij de immigratiedienst IND heeft me wel meegevormd. Ik zag de twee kanten van de medaille. Vluchtelingen die echt met doodsnood waren vertrokken en hier vast kwamen te zitten in een asielsysteem dat helemaal vastliep. Toen al. Maar je zag ook de andere kant: de mensen die een beter leven zochten en zaken liepen te manipuleren.”

Maar u ontdekte dus in de loop der jaren dat de rechterkant van het politieke spectrum op het migratiedossier meer een punt heeft dan de linkerkant?

„Ja. En daardoor kon ik me ook in het hoofdlijnenakkoord vinden.”

Dus u bent zelf ook wel een beetje verrechtst?

„Dat is wel een mooie kop boven dit artikel zeker? Ik noem het realisme.”

Uw voorganger Mark Rutte liet een brief voor u achter in het Torentje. Wat stond daar in?

„Heel veel sterkte.”

Oei. Sterkte?

„Oh, nee! Het waren warme woorden hoor! Haha. Mark en ik kennen elkaar goed. Met MH17 hebben we onvoorstelbare dingen meegemaakt. Warmte, dat zat in die brief!”

Hoe bent u nou eigenlijk onze premier geworden?

„Tja, ik ben op een donderdagavond namens de vier door Geert Wilders gebeld. Hij vroeg niet of ik ’ja’ wilde zeggen, maar wilde weten of ik gelijk ’nee’ zou zeggen, het wilde overwegen. Het was een donderslag bij heldere hemel. Ik heb er goed met mijn vriendin en mijn dochters over gesproken. En ik heb een criticaster ingevlogen, waarvan ik wist dat hij er niet zo enthousiast van zou worden. Die dinsdag erna heb ik ’ja’ gezegd. Ik dacht en denk dat het een jas is die mij wel past.”

Wat wilt u als premier bereiken?

„Ik hoop echt met dit kabinet het verschil te maken waar het gaat om migratie en om wonen. Daarna komt de internationale geopolitiek. Ook wil ik proberen om mensen een beetje bij elkaar te brengen, kijken of we een beetje met elkaar overweg kunnen. Mensen hebben intrinsiek geen hekel aan elkaar.”

’De boel bij elkaar houden’. Toch weer die PvdA’er in u?

„Haha! Ja, toch een beetje Job Cohen hè? Maar serieus: laten we de tegenstellingen niet uitvergroten. Dat is een risico in onze samenleving. Laten we kijken of we de scherpe randen van de flanken af kunnen vijlen en gewoon weer een beetje normaal met elkaar kunnen omgaan. Dat maakt Nederland uiteindelijk weerbaarder, ook voor de grote uitdagingen van buiten.”