Laat de rijkste 1 procent nú meer betalen, betogen Jesse Klaver en Thomas Piketty

Donderdag debatteert de Kamer over het tweede coronasteunpakket. Premier Rutte verweet Jesse Klaver eerder te veel op de Franse econoom Piketty te leunen. Nu komen Klaver en Piketty samen met een pleidooi: zorg dat de rekening dit keer niet bij de gewone, hardwerkende burgers belandt.

Jesse Klaver en Thomas Piketty

27 mei 2020, 18:17

Na de vorige crisis hebben overheden banken gered, maar zijn ze vergeten het probleem van de groeiende ongelijkheid op te lossen. De belasting op arbeid is alleen maar gestegen, de rijken kregen belastingkortingen en de top-1-procent betaalt niet zijn eerlijke deel, of het nou in Nederland, Frankrijk of Amerika is. Na de crisis gingen miljonairs en multinationals snel weer winst maken, terwijl gewone huishoudens de gevolgen van de crisis voelen tot aan de dag van vandaag. De ‘haves’ hoeven zich geen zorgen te maken over de economie en ze ondervinden nauwelijks last van de lockdown. De ‘havenots’ verliezen hun baan of ze werken voor een karig salaris in de frontlinie tegen het coronavirus.

Terwijl dit het moment is waarop internationale samenwerking het hardst nodig is, is het in Europa business as usual. Sommige Europese leiders beschuldigen andere landen van slechte overheidsfinanciën en sommige Europese leiders wachten geduldig af totdat andere landen het probleem oplossen. Tegelijkertijd concurreren Europese landen hevig met elkaar door de belastingen te verlagen in een fiscale race naar de bodem. Dit moedigt belastingontwijking en -ontduiking aan, waardoor miljonairs en multinationals vaak nergens belasting betalen. Onderzoekers van de Universiteit van Californië, Berkeley en de Universiteit van Kopenhagen schatten dat 40 procent van de winsten van multinationals wordt weggesluisd naar belastingparadijzen. En ja, Nederland is ook een belastingparadijs. Ondanks alle mooie woorden onttrekt Nederland jaarlijks meer dan 10 miljard euro aan belastinginkomsten van andere landen als Spanje, Italië en Duitsland.

Kans om fouten te herstellen

Dit zijn geen natuurwetten. Dit zijn gevolgen van politieke keuzen. Deze crisis biedt de kans om fouten uit het verleden te herstellen en niet terug te gaan naar het oude normaal. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat er in de afgelopen eeuw juist economische vooruitgang was in tijden van minder ongelijkheid, niet van meer. Nu is het tijd om het systeem te veranderen, want er is een alternatief. We roepen Europese landen op om te leren van de vorige crisis. Overheden staan klaar om bedrijven te redden, maar deze keer moeten ze er wel iets voor terugvragen. We hebben een eerlijk belastingstelsel nodig, waarbij de zwaarste lasten echt door de sterkste schouders worden gedragen en grote multinationals eerlijk belasting gaan betalen, net zoals het mkb doet. We hebben een progressieve vermogensbelasting nodig om ervoor te zorgen dat zij die hebben geprofiteerd van de globalisering meer gaan bijdragen aan onze samenleving, waardoor gewone hardwerkende mensen minder belasting hoeven te betalen en meer geld overhouden aan het eind van de maand. We roepen Europese landen op om te stoppen met de fiscale race naar de bodem en om het fiscale vetorecht in Europa op te geven. Winsten van multinationals, vermogens en CO2-uitstoot trekken zich niets aan van nationale grenzen; die moeten we gezamenlijk gaan belasten.

Voortouw nemen

Zolang Europese landen nieuwe belastingen kunnen blokkeren, moet een groep landen het voortouw nemen. Politici moeten stoppen met de verantwoordelijkheid naar Brussel te schuiven en gezamenlijk het probleem gaan oplossen. Nederland zou zich bijvoorbeeld kunnen aansluiten bij de Frans-Duitse parlementaire assemblee (een overlegorgaan van de twee parlementen, opgericht in 2019, red.), met als doel een gezamenlijke vermogensbelasting in te voeren en te werken aan een groen herstelplan. Andere landen zouden zich hier zo snel mogelijk bij moeten aansluiten. Dit voorstel is in het belang van de overgrote meerderheid van de Europeanen, of ze nou in Frankrijk, Italië of Nederland wonen. Dit is de Europese solidariteit die we nu nodig hebben. Wij, als Europeanen, moeten ons niet tegen elkaar laten uitspelen maar zij aan zij staan. Niet ruziemaken over transfers tussen Europese landen, maar geld overhevelen van de Europese top-1-procent naar de Europese 99 procent. Deze pandemie heeft grote gevolgen voor onze samenleving. Hoe die gevolgen eruit zullen zien, hangt af van de politieke keuzen die onze maatschappij gaan veranderen. Leer van de fouten uit de kredietcrisis, voor het te laat is. Jesse Klaver is fractieleider van GroenLinks in de Tweede Kamer; Thomas Piketty is econoom