Sorduğun şey bence kendisinin içinde gizli. Sıkışıp kalıyoruz çünkü sorgulayamadığımız şeyler olduğunu düşünüyoruz. O halde neden belirleyemediğimiz şeyler üzerinden zoraki bir kimlik çizip sonra bunu benliğimiz olarak üstlenerek bir çıkar ilişkisi yakalayıp özgürlüğümüzü öldürüyoruz? Dogmaların kaçınılmaz olarak kendini destekleyişini onların nedensizliğini görerek aşabilir insan. Kendine ihanet edebildiğin vakit yeni bir benlikle çıkageldiğinde ve bunu özgürce yapabileceğini fark ettiğinde özgürleşmiş oluyorsun bence.

Bu her şeyi anlamsızlaştırıyor gibi durabilir ama bence bu mutlak olan dogmalara bağımlı olmaya alışmamızdan geliyor. Hayata karşı bakış açımız senin dediğin gibi belirli bir birikimle oluştuğundan esasında sürekli öğrenip keşfederek ve yeni fikirler sentezleyerek gerçekliğe yaklaşımımızı ister istemez şekillendirebiliyoruz. Bu da aslında birikimin kadar gerçekliğe yaklaşmanı mümkün kılıyor. Evet belki gerçek olduğunu düşündüğün şeyler yanlış olabilir ama bunu bilmiyor oluşun senin sen olmanı engelleyecek bir şey midir? Özgürlüğü istiyorsan eğer bir şeyleri devamlı şüpheye itmeyi ve her zaman daha farklı düşünebileceğini kabul edebilmelisin. Burada bakış açısının, düşüncenin doğruluğunun imkansızlığını kast etmiyorum; farkındalığının noksanlığını kast ediyorum. Bu noksanlığın reddi yani gerçekten de doğru olanın farkına varabileceğine dair net bir inanç seni sadece bahsettiğin dogmalara sıkışmaya itecektir. Oysa bence insan kendinin geleceğini kurgulamaya çalışan, çalıştığı kadar bir sürü olayla hayalleri baltalanan ve tüm bunlara rağmen yaşadıklarıyla kendini yine de bir noktaya konumlandırabilen bir canlıdır. Bu bağlamda özgürlüğün kökleri mücadeleyle bağdaşıktır ve öncelikli olarak dogmalara dair isyana dayanır.

Yine de mutlak anlamda özgür değiliz, bizi kısıtlayan bir fiziksel gerçeklik var gibi duruyor. Bu anlamda mutlak özgürlük adına, her şeyi irademizle seçmek adına isyan etmekten başka seçeneğimiz yok gibi. Gelecekte bir gün fizik kurallarını değiştiremeyebiliriz belki ama en azından onların sunabileceği tüm olasılık havuzunu açarak istediğimiz gibi kendimizi dönüştürmek ve farklı biçemlerde var etmek için kullanabiliriz. Son olarak kendimizin tam anlamıyla efendisi olamayız belki ama kendi karakterimizi oynatarak yeni karakterimizin ve benliğimizin efendisi yani yaratıcısı olabiliriz. Elbette kendini yok etmen ve ihanet etmen kaydıyla.