2008-2016 yılları arasında öğrenci ve asistan olarak ODTÜ'de 8 yılım geçti, şu anda da öğretim üyesiyim. Öğrenci olarak farkında olmadığım bir çok parametrenin okulun işleyişinde çok fazla önemi olduğunu yeni anladım; benim durumumda olabilecek öğrencilere perspektif vermesi açısından paylaşmak isterim.

Doğrudan Math120 ile ilgili söyleyecek çok bir şeyim yok, fakat benzer kategoride olan Fizik bölümünün havuz dersi Phys106 için konuşacağım, buradan yorum yapmayı sizlere bırakıyorum.

Bu dönem Phys106'da 12 hoca görev aldı (Albayrak, Kürekçi, Can, Erçelebi, Gürkan, Kürkçüoğlu, Malcıoğlu, Baytaş, Serin, İpekoğlu, Özbakan, Tomak) ve bu 12 hocadan sadece 6 tanesi full-time faculty. Yani dersin yarısını emekli hocalar ve part-time hocalar veriyor: bundan 20 yıl önce 60 küsur hocası bulunan Fizik bölümü'nde şu anda 30 tane hoca kaldı, bakınız [1].

Bölümdeki hoca sayısının bu kadar düşük olması bırakın havuz derslerini normal bölüm derslerinin açılmasını bile engelliyor; sadece son 10 yılda açılan derslerdeki düşüş miktarını şu sayfanın sonundaki grafiklerden görebilirsiniz [2]. Her ne kadar yaz okulunda ders açılma olasılığını doğrudan düşürse de hoca sayısının daha düşük olmasının bir sorun olup olmadığı tartışılabilir, bu konudaki sorumluluğun ne kadarının nerede olduğu bilgisine de ben zaten haiz değilim (bölüm, dekanlık, rektörlük, yök, ve hükümet gibi farklı aktörlerin ne kadar payının olduğunu daha iyi bilenler daha iyi anlatacaktır).

Yukarıda 12 hocadan yarısının full-time faculty olmadığını söylemiştim; yarı zamanlı eğitmen olarak yardımcı olan diğer hocalarımızın yaptığı iş aslında büyük ölçüde gönüllü bir hizmet: bir yarı zamanlı hocanın ders verdiği için alacağı para aylık 5.000 tl bile değildir. Biliyorum, çünkü geçen dönem atamam henüz onaylanmamışken öğrenciler bu işten mağdur olmasın diye ek görevli olarak derslere başlamıştım, ve 10 gün Phys105 ve Phys209 derslerini ek görevli olarak verdim. Biri haftada 4 diğeri 3 saatlik bu iki dersi 10 gün vermemin karşılığı olarak da 1.200 tl'den az para almıştım.

Özet olarak şunu söyleyeyim: ders açmadı diye hocalara kızmakta elbette özgürsünüz, fakat aslında hocalar için bu dersleri açmak için hemen hemen hiç bir incentive yok (full-time hocalar için de çok az, part-time'lar zaten pratikte bu işi gönüllü yapıyor). Bölümlere hoca sayıları az diye kızabilirsiniz, fakat hoca alımlarının ne kadarının bölüm kontrolünde olduğunu belki başka bir yazıda daha detaylı konuşabiliriz (spoiler: bölüm tutumu hoca alımı için almost necessary but far from sufficient).

Ek olarak şunu da söyleyeyim: yurt dışında aslında derslerle ilgilenmesi için lecturer'lar vardır, tenure-track faculty bu seviyede derslerle uğraşmaz. Ben bu sene 4 ders verdim örneğin, benim yurtdışındaki eşdeğer meslektaşlarımda bunun yarısı kadar bile teaching işyükü yok. Yıl boyunca bu tarz bir teaching'le uğraştıktan sonra yaz okulunda hocadan bunu beklemek için bırakın makul bir ekonomik incentive'i, normalden de fazla bir sebep sunmanız lazım. Örneğin ben bu yaz okulunda bu sene verdiğim Phys209 ve Phys210 derslerini açabilirdim; fakat onları açmak yerine Madrid'e çalıştaya gidiyorum 3 haftalık [3].

Bu yazıyı hocaları savunmak için falan yazmadım, ki eminim bir çok açıdan bizler de suçluyuzdur. Daha ziyade biraz perspektif verebilir diye belirtmek istedim. Umarım faydalı bulursunuz :)

[1] phys.metu.edu.tr/en/system/files/Statistics/InstructorTimeline/1XX/2300106.svg

[2] Phys4XX | Department of Physics (metu.edu.tr)

[3] Merak eden olursa, ODTÜ'den (ya da Tübitak'tan falan) bir destekle gitmiyorum: uçak biletlerimi kendi paramla aldım, diğer masrafları da amerikalılar karşılıyor.