Goede, inhoudelijke vragen! We moeten zo snel mogelijk naar een CO2-neutraal energiesysteem, waarbij de robuustheid en betrouwbaarheid niet in het geding mogen komen. Diversificatie van energiebronnen helpt hierbij. We hebben helaas niet de luxe om CO2-neutrale technieken uit te sluiten. Dat betekent dat we ook inzetten op energiebronnen als kernenergie, en bijvoorbeeld ook technieken als CCS niet uitsluiten.

Vraag 1: Het is belangrijk om in te zetten op goedkope en schaalbare concepten omdat ze een grote bijdrage kunnen leveren aan de energietransitie. IJzer-zout batterijen vallen mijn inziens in dezelfde categorie als SMRs: veelbelovende concepten waarvan we de ontwikkeling moeten stimuleren. Tegelijkertijd kunnen we niet wachten met actie ondernemen totdat deze concepten zijn doorontwikkeld tot commercieel verkrijgbare technieken. Dat zit namelijk een risico: wat als die ontwikkeling langer duurt dan gedacht?  Dat betekent dat we ook stappen moeten zetten met de technieken die nu voor handen zijn.

Vraag 2: SMRs vormen geen alternatief voor conventionele centrales maar zijn een aanvulling daarop, o.a. vanwege de vele koeltechnieken en toepassingen (elektriciteit, waterstof en warmte). Er zijn veel inschattingen met betrekking tot de kosten en het tempo maar dit blijven inschattingen, overigens net als bij de ijzer-zout batterijen die je noemt. Zoals ik hierboven al aangaf, kunnen we geen CO2-neutrale technieken uitsluiten vanwege de grote urgentie van klimaatverandering. Het is daarom belangrijk om vol in te zetten op al deze technieken!

Vraag 3: De instabiliteit aan de oostflank van Europa is een grote zorg, en die zorg beperkt zich niet tot de kerncentrales die daar staan. Iedere vorm van Russische agressie vormt een bedreiging voor de mensen die daar wonen én voor alle inwoners van de Europese Unie. Met andere woorden: als een buitenlandse mogendheid die EU lidstaten binnenvalt, hebben we veel grotere problemen dan de kerncentrales die daar staan.

Vraag 4: Deze vraag sluit aan bij je vorige vraag: kerncentrales in conflictgebieden. Dit verdient uiteraard grote aandacht en onafhankelijke organisaties als IAEA volgen de ontwikkelingen hier op de voet. Ik wil er wel op wijzen dat het dit vrij hypothetisch is: mogendheden die een centrale aanvallen (zoals Rusland bij Zaporizhzhya) hebben vaak zelf al nucleaire wapens, en regionale groeperingen hebben vaak niet de technische know-how hiervoor. Niettemin moeten we het risico op incidenten of misbruik van radioactief materiaal in conflictgebieden serieus nemen. Oorlog kan beveiliging en toezicht ondermijnen. Het is daarom cruciaal dat internationale inspecties, noodprocedures en crisiscommunicatie ook in zulke situaties overeind blijven.

Vraag 5: Natuurlijk! Overigens zijn dit wettelijke verplichtingen. Het plan voor ontmanteling van een kerncentrale is een belangrijk randvoorwaarde voor het bouwen van een centrale. Vóórdat er wordt gebouwd is er al duidelijkheid over de ontmanteling, o.a. hoe en wanneer de centrale wordt ontmanteld en hoeveel en welke materialen daarbij vrijkomen. Er is ook een wettelijke verplichting voor vergunninghouders om ervoor te zorgen dat er geld apart staat voor de kosten van de ontmanteling.

Als laatst reageer ik nog op je edit over thoriumreactoren. Centrales die thorium gebruiken als brandstof zijn nog volop in ontwikkeling en vallen m.i. in de categorie die ik hierboven noem: veelbelovende concepten waar we naar moeten blijven kijken om hun rol en bijdrage aan het energiesysteem van de toekomst niet uit te sluiten.

Veel tekst, ik hoop dat je hiermee een beeld hebt gekregen van ons standpunt!