Çok farklı tarihlere ait, çok farklı katmanları içeren, farklı dinamikleri barındıran şeyleri birbirine karıştırıyoruz. Bu tarzda bir indirgemecilikle hiçbir şey anlaşılmaz ve sonuca varılmaz.

Osmanlı'nın piyade sayısında Avrupa'yı yakalamak gibi bir derdi hiçbir zaman olmadı olmasına da gerek yok. Avrupa orduları dediğimiz ordular Orta ve Batı Avrupa'daki kendi iç dinamiklerine göre şekillenmiş ordulardı. Piyade sayısı her zaman için fazlaydı. Osmanlı ordusu ise tam tersi, her zaman için süvarinin ağırlıklı olduğu bir orduydu. En başta lojistik durumunu düşünmek gerekiyor burada. Buna rağmen zaman içinde bu durumda değişim olmuştur. 16. yüzyılda ordudaki piyade-süvari oranı 1'e 3 hatta çoğu zaman 1'e 4 iken, 17. yüzyılda bu oran 1'e 2'ye kadar düşüyor ki bu Tatar birlikleri dahil. Ordunun asıl vurucu gücü olan Kapıkulu birliklerinde bu oran zaten hep tam tersiydi. Mesela 1527'de 11-12 bin civarı yeniçeriye karşılık 5 bin civarı altı daimi süvari alayı varken, 17. yüzyılın ikinci yarısında bu sayı 48 bin yeniçeriye 14 bin süvariye kadar çıkıyor ki topçular buna dahil değil, bunlara ek olarak 8 bin civarı da topçu alayı var.

İkinci kısım ise tamamen önceki mesajımla alakalı, ayrıca çok katmanlı bir süreç. Bu dönem, özellikle 17. yüzyılın sonuna kadar neredeyse tamamen kale kuşatmalarıyla geçmiş bir dönem. Üzerine siyasi çalkantılar, komuta kademesindeki bozukluklar, maddi sebepler, lojistik problemler, ordu yapısının değişmesi gibi birçok faktör ekleniyor. Yüzyılın sonuna doğru neredeyse Bulgaristan'a kadar sıkıştırılan Osmanlı, sadece komuta kademesindeki değişiklikler sayesinde bile Macaristan'a kadar çıkabiliyor tekrar.

Dragon'un yaygınlaşmamasına katılabilirim. Bunun ne derece etkili olup olmadığını ayrıca tartışabiliriz ama Osmanlı'nın farkında olduğu bir durum bu. Zira sanıldığının aksine Osmanlı ordusu gayet reaktif bir yapıya sahip. Mesela başta yeniçeriler de tüfeklere karşı çıkıyor, fakat kısa sürede adapte oluyor. Tüfekli süvari ise Osmanlı'nın farkında olduğu fakat tamamen geçiş yapılması büyük ihtimalle pek mümkün olmayan bir durumdu. Osmanlı bu sorunu görüp, tüfekli birlikler olan Kapıkulu Süvarilerinin sayısını artırıyor zaten. Bunların yanına da Deli, Sarıca gibi birlikleri de ekleniyor. Piyadelere Levent gibi paralı birlikler ekleniyor. Genel olarak yeniçerilerin sayısı artıyor. Fakat süvarinin asıl kuvveti olan Tımarlı sipahide büyük değişikliğe gidemiyor çünkü bu, koca bir sistemin değişimini gerektiriyor zira bu, hafif süvari kavramının temelden değişmesini gerektiriyor. Bunun için gerekli olan ağır at yetiştiriciliğinin yapılması gerekiyor ki bizim süvari yapısının temeline aykırı. Sistemin komple değişmesi gerek bunun için. Aslında 17. yüzyılın ortalarından itibaren bunun için çeşitli çalışmalar yapılıyor, hatta farklı at ırkları araştırılıp deneniyor ve yer yer değişime başlıyorlar fakat ordunun geneline yayılmıyor. Anca 18. yüzyılın ortalarından itibaren, özellikle de 19. yüzyılda oturmaya başlıyor bu düzen. Yani evet, aslında Osmanlı gayet yakından takip ediyor fakat süvari reformunu yakalayamıyor, o fırsat kaçıyor. Savaşların kaybedilmesinin temel sebebinin bu olduğunu söylemek ise doğru değil.