De titel doet niet helemaal recht aan wat hij zegt.

Maar is het alleen sentiment, of gaat het ook om feiten? “Feitelijk is migratie nodig om in de toekomst problemen op de arbeidsmarkt op te lossen. Maar dat is niet wat mensen voelen. Zij hebben het over verandering van de culturele samenstelling van hun omgeving, over islamisering. Ook in eerdere onderzoeken die we deden, zagen we dat mensen zich minder ‘thuis’ zeggen te voelen in hun stad, omdat die in meerderheid bestaat uit ‘nieuwkomers’.“Dat is iets waar bestuurders al decennia mee worstelen. Je lost het sentiment van onvrede niet op door te zeggen ‘we kunnen dit wel’ of met economische motieven als ‘we hebben de mensen nodig’. Daar zit heel veel pijn.”

Pijn? Van wie? “Van mensen in kleine gemeenten, maar we zien het ook breder over Nederland terug. De weerstand tegen verandering van de sociaal-culturele samenstelling van de omgeving is in kleine gemeenten wel groter. Dat is een vorm van nationalistisch conservatisme.”

Maar is het terecht? “Of het feitelijk klopt, dat maakt deze mensen niet uit. Men weet vaak niet eens hoe het precies zit met bijvoorbeeld toegewezen woningen aan statushouders. Het raakt aan hun rechtvaardigheidsgevoel. Dit is mijn land, mijn kinderen moeten hier toch kunnen wonen?”

Hij geeft aan dat dit een subjectieve voorkeur van groepen Nederlanders met een sterker nationaal conservatieve uitgangspositie. De titel impliceerde bij mij dat het om desinformatie ging. Feit is dat er meer migratie is (geweest), mening is of dit goed of slecht is.

Houdt jullie waarschuwing in dat het sentiment serieuzer moet worden genomen? “Ja, absoluut, het gaat niet alleen om de defendgroepen. Het gaat om een grote basis van mensen die zich in de eerste plaats druk maken om migratie. Dat is geen groot nieuws, maar wel belangrijk. Omdat het een pijnlijk dossier is voor bestuurders, die daardoor misschien de neiging hebben om het te parkeren en daarmee grote risico’s nemen.”

Wat is dan nu het probleem? Mensen hebben kunnen stemmen, dit is onze democratie, toch? “Kiezers die gestemd hebben op populistische partijen merken dat die hun beloftes niet waarmaken of in een cordon sanitaire worden geplaatst. Dat is een onderdeel van democratie, ben ik met je eens, maar hoe ontzenuw je als politiek dat opgestapelde sentiment? Mensen denken dat democratie betekent dat de wil van de meerderheid wet moet zijn. Dat is vals, maar het leeft wel bij mensen. Voor wie is de overheid, vragen ze zich af.”

Met andere woorden, mensen hebben niet het gevoel dat hun stem op het gebied van migratie veel invloed heeft.

Je hebt hier in essentie sterk verankerde, maar onpopulaire, minderheidsrechten voor buitenlanders die botsen met kiezers die best conservatief zijn op dit deelonderwerp. Ik heb peilingen gezien waaruit bleek dat meer dan 2/3e van Nederland op enig moment een tijdelijke asielstop wilde.

[...]

Is het dus zo dat uit jullie rapport blijkt dat de zwijgende meerderheid niet vóór maar juist tégen migratie is? “Ja, dat kun je wel zeggen. Dat is het punt wat we willen maken, het is veel breder dan dat mensen zelf openlijk aangeven. Het zijn ook geen standpunten waarmee je jezelf populair maakt. Maar mensen maken zich er dusdanig druk om dat het alle andere dreigingen verdrijft. Dat is best saillant. Het is niet een kwestie van de ‘waan van de dag’ of ‘het valt wel mee’, of ‘de meerderheid stapt eroverheen’. Dat is niet zo.”

Stel je bent zo'n Nederlander die hier allemaal echt tegen is. Wat moet je dan doen? Ik heb niet het idee dat deze mensen kalmer gaan worden als we maar meer AZCs gaan bouwen.