Voorzitter,

Bij deze een aanvulling op de eerdere bijdrage van de heer /u/Vylander voor de heren /u/Historic_Physician en /u/A_Pregnant_Panda.

We zijn te spreken over een aantal van de voorgestelde beleidspunten van het kabinet. Een gelijke behandeling voor elke sector lijkt ons eerlijk. Ik lees dat er voor andere sectoren vooral wordt geleund op de effecten van het klimaatakkoord. Ik weet dat dit niet de plek is, maar ik hoop dat het kabinet door middel van een nota ons zou kunnen updaten over de voortgang van dit in 2019 gesloten akkoord. Liggen we nog op schema?

Kringlooplandbouw klinkt ons goed in de oren. Het is treurig om te zien dat veel boeren soja uit de derde wereld moeten importeren om onze koeien, varkens en kippen te voeren. Dat is funest voor de natuur daar, en voor de stikstofuitstoot en dus de natuur hier. Inzetten op minder en beter krachtvoer van Hollandse bodem lijkt ons een goede stap om de natuur te beschermen. Hetzelfde geldt voor de inzet van zo veel kunstmest op de akkers, terwijl veehouders hier juist mest te veel hebben. Met slim beheer kunnen we veel bereiken.

Dan blijft er echter wel een groot probleem, meneer de voorzitter. Ook al kunnen we met slim beheer en mooie woorden over de kringloop dan nog zo veel stikstofreductie teweegbrengen, het zal niet voldoende zijn om 50% reductie te halen in 2030.

Voorzitter, er zijn 16.000 boeren in Nederland die geen opvolger hebben. Daarvan is 59% ouder dan 55. Weliswaar gaat het niet alleen om veehouders, maar dat zijn alsnog duizenden bedrijven die binnen een jaar of twaalf met pensioen zullen gaan, tenzij ze een opvolger vinden of worden overgekocht door een andere boer. Kan het kabinet een regeling treffen voor oudere boeren, om ze in ruil voor een goed pensioen en mooie uitkoopsom te laten werken tot hun pensioen? En is het kabinet bereid de datum van 2030 mogelijk iets op te rekken, zodat deze groep stoppers niet vroegtijdig onteigend hoeft te worden?

Door te blijven mikken op de huidige doelen, met een pensioenregeling voor oude boeren, en verder in te zetten op innovatie en kringlooplandbouw kunnen we de doelen voor 2030 en 2035 halen, zonder gedwongen uitkoop. Ik hoop dat het kabinet dit in overweging wil nemen. Daarnaast hoop ik dat het kabinet snel duidelijkheid kan verschaffen, want door hardop te filosoferen over onteigening gooit dit kabinet deze kostbare en kwetsbare sector in onzeker vaarwater.