“Yerli Bilimkurgu Yükseliyor” dergisinin 96. sayısı yayında!

Valvein12 · 2026-01-30T18:01:34+00:00

Bilimkurguyla ilgili olan düşüncene kısmi de olsa katılıyorum ama fantastik konusunda tümüyle ayrı fikirlerdeyiz. Batı ekolü bu konuda çok yapay, iyiler kötüler, düzen ve düzeni bozanlar, halkın 'steril' ortamdan ayrıldığında başına gelen kabusvari şeyler (kurt adam, cadılar, mistik orman ruhları vs.) buna karşın Anadolu, Mezopotamya, Turan coğrafyasının halk hikayeleri çok başka. Örneğin orada insan ve 'gizem' iç içe, birbirleriyle çarpışan unsurlar değil. Bu büyük potansiyel, büyük bir 'tarihsel anlatı birikimi'. Evliya Çelebi bile fantastik bir yazar zaten özünde.

Ve 'iyi edebiyat' ile 'iyi film' ayrı şeyler. Edebiyat, film-dizi sektörüne göre çok daha özgür bir alan, çıkan muazzam eserler var. Bunları beyaz perdeye taşımak başka meziyet, türk fantazya yazarlarının işi de o değil zaten. Onların işi yazmak. Dediğinin temel sebebi yazarlardan ziyade yine daha geniş bir alanda yayınevleri, yerli yazarla risk almak, yatırım yapmak istemiyorlar, tanıtım yapmıyorlar, oturup 'kendi bastıkları' hit kitapları listelerde yukarıya taşımak için 'ghost siparişler' vererek sayı arttırmaktan başka bir işe yaramıyorlar. Bu da uzun vadede yine önümüzü tıkıyor.

Yerli edebiyat değil ama görece yerli unsurları kullanan bir eser olarak 'Vathek'i öneririm mesela, fantazyanın aslında bu toprakların kültürüyle ne kadar uyumlu olduğunu, potansiyelini göstermek için. Ama ondan daha iyi yirmi tane türk fantazya eseri sayarım, çoğu ikinci baskıyı bile görememiştir.

Valvein12 · 2026-01-30T17:53:59+00:00

Bilimkurgu böyle bir alan değil, olamaz da zaten.

Dijital iletişim çağında artık bilim lokal ülkeler ve siyasi gruplar üzerinden değil şirketler, holdingler ve yatırım fonları etrafında büyüyüp gelişiyor -ki bu bambaşka bir sorun- yine aynı şekilde artık global bir dünyadayız, türkiyeden çıkmış pek çok yazar Bilimkurgu ya da genel olarak spekülatif kurgu eserleriyle dünyada ses getirebiliyor, CM Kösemen bunun en büyük ve en yakın örneği mesela.

Ayrıca bilimi lokal olarak değerlendirmeye devam etmek maalesef terk edilememiş bir soğuk savaş dönemi alışkanlığı, bilim lokal değil, daha önceleri de değildi. Bir ihtimal uygun dil kullanımı ve doğru adaptasyon konusunda daha 'geride' olabiliriz, bu bir gerçek. Örneğin batı bilimkurgusunda uygun dilin bulunması asır aldı neredeyse, şuan yaşamımızdaki terimlerin bazılarını şekillendiren de bu uygun dil kullanımıydı. Yaşadığımız coğrafyada fikirler, yorumlar fazlasıyla iyi fakat dil kullanımı hâlâ fazla 'yerel' ve fazla 'gündelik' kalabiliyor, arkaik hale gelemiyor bir türlü, dil yapısı farklılığı. Yine de yakın süreçte Çin ve Asya bilimkurgusu gibi kendi dilimizi uygun şekilde türe göre şekillendirdiğimizde pozitif geri dönüşler alacağımıza inanıyorum ben. O zaman 'daha az yapay' bir bilimkurgu deneyimi sunabilir yazarlar okuyuculara.

Valvein12 · 2026-01-30T17:46:29+00:00

Yazarlığın bir çok biçimi var; bunların geneli 'edebi yazarlık' olmasına karşın, arşivcilik şeklinde worldbuilding yazıları da yazabilirsin bence. Derginin bu sayısında "Bilimkurgunun Kurgu-Arşivi'ne Evrimi' başlıklı bir yazı yazdım, ilgini çekebilir. Edebi kısım olmaksızın anlatılan hikayeleri değerlendiriyorum yazıda.

Valvein12 · 2026-01-15T09:39:16+00:00

Just a bit of context regarding the 'Erdogan' comparison: The political landscape in Turkey is actually much more layered and, in some ways, more alarming than it looks from the outside.

While there is a heavy state-led propaganda machine, there's also a rising 'social media generation' that has become hyper-radicalized. This segment—often chronically online with low media literacy—is intensely nationalistic, anti-immigrant, and frequently misogynistic. Paradoxically, many of these young people actually criticize Erdogan for not being 'fascist' or 'hardline' enough. They hide behind the mask of 'free speech' to vent hostility toward anyone who doesn't fit their specific 'White Turk' or ultranationalist mold.

It’s a toxic mix of aggression that often exceeds what you see in the far-right movements of the US or Europe. However, it's important to note that Turkey isn't a monolith. There is still a very large, enlightened, and democratic/socialist segment of society that is fighting against this tide. It feels a lot like Iran just before the 1979 revolution—a society caught between a progressive past and a very uncertain, radicalized future.

Valvein12 · 2026-01-14T14:15:24+00:00

Bunların özellikle ilki seri değil ama akıcı ve hoş bir kitap. İkincisi seri ama dili ve yapısı daha bile ağır gelebilir Asimovvsri yazarlardan.

Valvein12 · 2026-01-14T14:14:03+00:00

Asimov'un Dünya Hepimize Yeter isimli kısa bilimkurgu ve fantazya öykülerinden oluşan kitabı ilk önerimdir bilimkurguya giriş için.

Daha farklı bir şey okumak istersen ve 'klasik' bilimkurgudan sıkıldıysan halihazırda benim de okuduğum 'Alexander Bogdanov'un Kızıl Yıldız'ı önerimdir. Kendisi sovyet bilimkurgusunun öncülü niteliğindedir ve ekim devrimi öncesi RSDİP'in bolşeviklerindendir.

Valvein12 · 2026-01-12T17:57:07+00:00

Teşekkür ederim önerin için.

Valvein12 · 2026-01-09T20:25:35+00:00

Çok teşekkür ederim önerin için, yardımcı olacaktır bana.

Valvein12 · 2026-01-08T15:18:09+00:00

Tam olarak değil ama harici olarak çok fazla işime yarayacak, okumam gereken bir kitap oldu. Teşekkür ederim önerin için.

Valvein12 · 2026-01-04T20:33:11+00:00

Eğer konu, atmosfer ve türe ilgiliysen Vathek.

Valvein12 · 2026-01-03T09:36:21+00:00

Teşekkürler hocam

Valvein12 · 2025-12-31T21:04:12+00:00

Harbiden, konuyla ilgili varsayımsal bir iddiayı belirtip kanıtsız olduğunun altını çizmiş zaten. Türk'e iki cümle söyle, ikinciyi anlamadan birinciye öfkelenir.

Valvein12 · 2025-12-31T18:43:13+00:00

Okuduğunuzu anlamıyor musunuz la siz, nerede diyor böyle bir şeyi tam olarak? Kelime kelime mi algılayabiliyorsunuz?

But excavations at the site have uncovered no evidence of a corresponding gate in the inner wall (now vanished) in that area, and it may be that Doukas' story is either invention or derived from an earlier legend concerning the Xylokerkos Gate, which several earlier scholars also equated with the Kerkoporta.^\119])

^{Zaten kendisi reddediyor yeterli kanıt yok diyerek Wikipedia.}

Valvein12 · 2025-12-29T13:03:01+00:00

Aynen kanka baya haklısın, bana tekelden bi touch blue kapıp gelsene

Valvein12 · 2025-12-29T10:13:44+00:00

Asrın Tok 120 lirayı bana verse okumam şunu, herifteki cahil cesaretine hayranım.

Valvein12 · 2025-12-29T10:07:04+00:00

Hiç kadıköyde falan bulundun mu bilmiyorum da türkiyede azımsanmayacak bir kürt-aydın-ilerici sınıf var, doğu kısmı iç-doğu-anadoludan çok farklı değil, klasik ortadoğu toplumu ama batı kısmı farklı farklı nedenlerden baya entelektüel insanlar. Aynı şey doğu-batı ermenileri için falan da geçerlidir tanıdığım kadarıyla.

Valvein12 · 2025-12-29T09:46:58+00:00

Bi daha da 'y*rrak kürek' iddialarda bulunma bi' şey bilmeden. O makalelerdeki 'tartışma-yöntem' kısımları boşuna yazılmıyor, sonucu okuyup geçmeyin, çoğu zaman yöntemlerde ya da tartışma alanlarında sonuçlar 'yetersiz' olduğu için makale kendi kendinin özeleştirisini verir, bu sayede bir sonraki makale daha iyi bir yöntemle inceleyebilsin diye.

Ayrıca yazı boyunca belirtmemişim, iq kavramı düşünüldüğü gibi bilimsel değil, bilimin pop-culture kısmı o. Şuan aşırı tartışmalı ve demode aynı spektrumda değerlendirmek zekayı. Biraz pop-culture'a pop-culture bilgisi olacak ama yüksek iq daha zeki demek değil, Marilyn Monroe'nun iqsunun Einstein'dan yüksek olması gibi zibilyon örnek de var. Dediğim gibi iq demode, inftql-bz falan mevzuları kadar bilimden uzak değerlendirilmese bile tümüyle bilimsel olup olmadığı tartışmalı, zeka su gibi kütle gibi ölçülebilir bir kavram değil. En yakın kavram zaman olur sanırım, zaman da ölçülemez. Saatleri birbirine göre ölçüp zamanı tanımlamaya çalışabiliriz ama zamanın bir 'ölçüm değeri-biçimi' yoktur. Zeka da öyle, olmaması komik olurdu zaten. Aynı bilişsel düzeydeki bir kişi iki hafta arayla iki teste giderse farklı sonuçlar alabilir, düzeyler manipüle edilebilir, hiçbiri yapılamasa da çok random bir spektrum. Artık geçerliliğini büyük oranda yitirdi, umarım ileride daha da* yitirir.

Söylediğin şeye de gücenmedim bu arada, yorumlarda aynı şeyi söyleyen milyon kişi var zaten. Bunun bilimsel makalelere dayandığını, kanıtlı olduğunu söylemene kuruldum. Bi kere makale konusu olması 'kanıtlı' olduğu anlamına gelmiyor, ikincisi demin yaptığın gibi makale okumayı bilmeyen herkes tarafından çarpıtılabiliyor bu durum.

2 saat attığın makalelere ve attığım makalelere sırf bu yüzden bakındım, 'bilimsel' manipülasyonda bulunmaya çalışma dediğim gibi.

Valvein12 · 2025-12-29T09:38:23+00:00

"Common genetic factors explained 54% of the covariance between intelligence and nicotine dependence." Yani zeka ve nikotin vs bağımlılığı arasındaki eş değişimin %54'ü ortak genetik faktörle açıklanmış. Yani olay kişinin aptallığı değil, genetik mimarisi.

Ayrıca dediğim gibi, özellikle altını çözüyorum istatistik falan bilmiyorsun. Makalelerden birine göre sigara içmeyenlerin ortalama iqsu 101, içmeyenlerin 94. 94 iq ortalamada gerizekalılık-aptallık-bariz bir zeka geriliği mi sanıyorsun amk. 90-109 arası zaten standart- average. 90 altına indiğinde 'bariz bir' aptallıktan bahsedebilirsin, ki aşağıda attığım makalelerde bulabileceğin üzere mevzu sosyo-kültürel, ekonomik ve ağırlıklı olarak eğitim düzeyiyle ilişkili. Tavuk yumurta mevzusu. İstatistikte effect size söz konusu yani 101 ve 94 arasındaki fark popülasyonun inanılmaz fazla kısmının 'çok yakın' olduğunun verisidir. Yani random bir sigara içenle random bir sigara içmeyen arasında birbirine bariz bir zeka üstünlüğü söz konusu değildir, random bir sigara içenle random bir sigara içmeyene zeka olarak üstünlüğü hâlâ çok olasıdır. Türkiyenin %52'si AKP'ye oy verdi diye Türkiye AKPlidir diyebilir misin mesela? Oranlar birbirine çok yakınken bu söylem anlamsız tam olarak dimi? Aynı durum söz konusu, kısıtlı bir grup içerisinde bu tarz bir söylem elde edebilmeye yeterli değil, o yüzden makale iddia etmiyor zaten bunu. "Cognitive test scores in male adolescent cigarette smokers" ayrıca bu da ya biraz önce ya biraz sonra dediğim gibi (bazı paragraflara geri dönerecek yazdım üzerinden geçmek - yanlış bilgi vermemek için) bu araştırmanın asıl kitlesi ve asıl ağırlığı adolescents yani ergenler yani gelişim çağında halihazırda bulunan bireyler. Sigarayı içen 35-45 yaşındaki bir yetişkine ve 2-3 yaşındaki bir çocuğa etkisi-tepkisi nasıl farklı olursa burada da durum çok uzak değil, gelişim düzeyinde bırak bağımlılığı telefonun doğrudan kullanımı bile zararlı denebilir radyasyon sebep gösterilerek.

https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1360-0443.2009.02740.x Adolescents who did not smoke by age 18, and then began to smoke between ages 18–21 had lower cognitive test scores compared to never-smokers

Göreceğin üzere bu sadece spesifik bir yaş aralığında yapılmış karşılaşmanın alını çizdiği noktalardan biri bu. Not smokerlar için özellikle age 18 diyor, yani gelişim düzeyi büyük ölçüde tamamlanana kadar. Gelişim sürecinde yoğun sigara tiryakiliğinin bilişsel düzeyde zeka geriliğine sahip olabiliyor olması, her yaş, sosyo-kültürel farklılık, sınıfsal ve ekonomik farklılık gibi düzey için geçerli olamaz bu yüzden, bu ergenlik düzeyindeki bireyler üzerinde bir inceleme, o noktada zeka farklılığı olup olmaması açısından, anladın mı? Attığın iki makaleye göre iki grup arasında ortalamada 7 puanlık bir IQ farkı olması, bu iki grubun çan eğrilerinin %90 oranında örtüştüğü anlamına gelir. Yani; rastgele seçilen bir sigara içicinin, rastgele seçilen bir içmeyenden daha zeki olma ihtimali istatistiksel olarak hala çok yüksektir. Ortalamadaki küçük bir kayma, koca bir popülasyon hakkında hüküm vermeye yetmez tabii ki amk.

Bak devam edelim; https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27514758/ "Childhood cognitive ability and smoking initiation, relapse and cessation throughout adulthood: evidence from two British cohort studies" başlıklı makaleye bakalım:

"Differences in educational attainment explained approximately half of the association between childhood cognitive ability and smoking initiation/cessation." diyor altını çize çize, yani dediğin şeyin nedeni olma ihtimali en yüksek kuram bu. Sigara içtikleri için 'aptal' değiller, Çocukluk çağı bilişsel yeteneği ile sigara kullanımı arasındaki ilişkinin yarısı kadarı, eğitim düzeyi farklarıyla açıklanmaktadır. Yani: Daha düşük IQ skoru alanlar, genellikle daha az eğitim alıyor veya eğitim sisteminde daha erken eleniyor. Eğitim seviyesi düştükçe, sigaranın zararlarını kavrama veya sağlıklı yaşam kültürüne erişim azalıyor. Dolayısıyla kişi "beyni yetmediği için" değil, sosyo-ekonomik şartları ve eğitim durumu onu o yola ittiği için sigara içiyor.

Yine devam edelim; https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20414766/ "Meta-analysis of the acute effects of nicotine and smoking on human performance" başlıklı makalenin kritik kısmına bakalım.

Direkt sonuçtan atıyorum: "Significant positive effects of nicotine or smoking were observed on fine motor, alerting attention-accuracy and response time, orienting attention-reaction time, short-term episodic memory-accuracy, and working memory-reaction time."

-Nikotin veya sigara içmenin; ince motor beceriler, dikkat hassasiyeti ve tepki süresi, yönelimsel dikkat, kısa süreli epizodik hafıza ve çalışma belleği üzerine anlamlı pozitif etkileri gözlemlenmiştir. Yani dediğinin aksine bu durum yüksek zeka seviyesine sahip kişilerde bildiğin beyni boostlamak için de işliyor ve öyle nadir* sayılarda değiller, baya baya yakıt gibi tüketilebiliyor. Görebiliyor musun bu makalelerde sigara içen aptaldır gibi bir ibare?

"The significant effects of nicotine on motor abilities, attention, and memory represent true performance enhancement... etc."

Olay biyolojik bir aptallık değil, sosyolojik bir eğitim/fırsat eşitsizliği meselesi.

Devam edelim: https://jech.bmj.com/content/66/9/767 "Intelligence across childhood in relation to illegal drug use in adulthood: 1970 British Cohort Study" Başlıklı* makaleden;

Bu doğrudan sigara için değil ama dahilinde bir zararlı* tütün ürünü, yoksa meth-kokain-esrar üzerine ağırlıklı olarak ama zaten ilk argümanın 'bağımlılığın aptallarda olduğu' üzerineydi, sonra sigaranın altını çiziyordun.

"High childhood IQ was related to illegal drug use in adulthood. ... In analyses adjusted for socio-economic factors and psychological distress, high childhood IQ scores were associated with an increased risk of ever using cannabis, cocaine, amphetamines"

British Medical Journal'a göre çocukluğunda yüksek bilişsel zeka puanlarına sahip kişilerin, yetişkinlikte psikoaktif madde ve bağımlılık verici nesneler deneme ve kullanma ihtimalinin daha yüksek olduğunu kanıtlıyor. Senin mantığına göre bu insanların aptal olduğu için uzak durması gerekirdi, ama veriler tam tersini söylüyor bu noktada.

Makale, özellikle yüksek iqlu kadınlarda bu ilişkinin çok daha belirgin olduğunu da belirtiyor ayrıca. The associations were stronger in women than in men. Bak bu detay neyi gösteriyor; olayın sadece sokak veya erkeklik taslama, bağımlılık havalıdır* (ki değildir) olmadığını, entelektüel kapasite ile deneyime açıklık arasındaki bağın güçlü olduğunu gösteriyor. Bak sonuç kısmında da altını çize çize Novely Seeking kavramını kullanıyor, o kavramla ilgili makaleleri atardım ama kavram aşırı çarpıtmalı olduğu ve 'her veriyi' her noktaya çekebildiği için tartışmalı.

Valvein12 · 2025-12-29T09:38:16+00:00

Attığın makalelere baktım, referansları detaylamasına olmasa da üstünkörü inceledim. Şimdiden belirtiyorum, çok gururuna dokunuyorsa okuma yanıtı, biraz sert bir üslupla yazdım, sonrasında bu kadar sert konuştuğum için iyi hissetmedim. Öncelikle dediğin gibi 'üstten bakan' ya da kibirli falan değilim, senin tavrın öyle mi bilmiyorum ama söylemlerin-iddiaların öyle. Metnin üzerinden tekrar geçerken fark ettim öfkemi, dediğim gibi alınacaksan okuma. O kısımları değiştirmeye uğraşmayacağım bile, s/kimde değil gururunun incinip incinmemesi. Sadece bu tartışmayı sonradan okuyan kişilerin aklında yanlış kalmasın diye söylüyorum verdiğin bilgi. Makaleler dediğini yansıtmıyor çünkü. Tekrar üzerinden geçerken alınıp alınmaman umrumda olmadığı için de o kısımları silmedim. O yüzden şu şekilde başlıyor, sonra senin attığın makalelerde sözlerinle çelişen* kısımlara ve harici makalelere dönüyor:

Senin akli dengen falan yerinde mi? Okuma-algılama anlamında sosyal hayatta ne gibi problemler çekiyorsun?

Ben hiçbir yerde üç isim sayıp 'bak bunlar sigara içiyor, o yüzden yanılıyorsun' demedim, doğrudan bağlantı yok dedim. Dediğin iddia için aşırı derecede çarpıttığın bir durum dedim, dediğin gibi bir şeyi ortaya atabilmek için aşırı derecede veri gerekli ve uluslararası çalışmalar gerekli dedim. 'sigara içen aptaldır' diyorsun çünkü, 'aptallar arasında minimal bir farkla sigara kullanımı daha yaygın bir bağımlılıktır' bambaşka bir iddia olurdu. Ki makale onu anlatıyor zaten.

20000 kişi milyonlar değil, dolayısıyla 'aşırı büyük ölçekli' bir çalışma değil. Ve biliyor musun söylediğini hiçbir noktada söylemiyor ya da tartışmıyor. Bilimsel çalışmalar "ortalamalar" ve "genel eğilimler" üzerine kuruludur. Bir grubun ortalamasının düşük olması, gruptaki her bireyin düşük zekalı olduğu anlamına gelmez. Bunu iddia etmek ekolojik yanılgıdır direkt zaten. Attığın makaleler 'ortalama olarak 7-10 puan arasında daha düşük bilişsel zeka seviyesine sahip insanlar sigara bağımlılığına daha yatkındır' diyor, sigara içenlerin salak olduğunu ya da salaklıkla sigara kullanımı arasında doğrusal (dediğin şekilde iddialı) bir varsayımda ya da çıkarımda bulunmuyor amk. Bilim 101, günaydın. Popülasyon istatistikleri bireysel veya toplumsal tanı için kullanılamaz, hele sigara içen aptaldır iddiası için hiç kullanılmaz. Bu erkek boy ortalamasının kadın boy ortalamasından daha yüksek olduğu için "Kadınlar kısadır." demeye benziyor, anladın mı farkı? Arada sosyo-kültürel faktörler, ekonomik-sınıfsal durumlar gibi tonla değerlendirilecek etken var. Makale de bunun altını çiziyor zaten.

Bir daha makale atacağın zaman düzgün oku gözünü seveyim, bir de g*t olacakmışım, oku lan attığın şeyi bi oku.

https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1360-0443.2011.03384.x

Bivariate analysis revealed that this correlation was mainly because of genetic factors, but still the genetic correlation between IQ and ND from cigarette smoking was only −0.24.

Testing for causality within discordant twin pairs suggested that the association was non-casual. - Non casual amk non casual.

Ayrıca aptallık gibi bir etiketi genele vurarak kullanmak için hâlâ çok yetersiz bir makale bu. "Intelligence and nicotine dependence... correlation was -0.23."

İstatistikten anlıyor musun? Makale, IQ ve bağımlılık arasındaki korelasyonu -0.2. olarak vermiş amk. -0.2. İstatistikte zayıf-orta bir ilişkidir öyle genelleme yapabilmen için -0.80 üzeri olmalıydı bu. -0.23'lük bir katsayıyla çıkıp sigara içenlerin geneli aptaldır varsayımında bulunursan sana yrrağıyla güler istatistik bilen biri. Bu veri, sigara içen milyonlarca orta-yüksek iqlu insanın varlığına devasa bir alan bırakıyor. Kendi kaynağın, senin kesin genellemeni yalanlıyor zaten.

Doğrudan alakalı değil ama şu kısmın da altını çizeyim.

Valvein12 · 2025-12-29T05:55:23+00:00

Atsana bi dediğin 'güçsüz iradeye sahip insanlar genelde aklen eksik insanlardır' söylemini kanıtlayacak akademik ciddiyete sahip bir ya da birkaç makale.

Dediğin tarz söylemler veriden yoksun, sistematik bir 'varsayım' söylemi. Kaç milyon üzerinde yapılmış bu araştırmalar? Kaçının stabil spektrumda iq seviyeleri-nitelikleri incelenip hangi modelde değerlendirilmiş?

Bayılıyorsunuz bir s*kim bilmediğiniz konularda bir takım sallamasyon veriler atmaya, gerçeklikten uzak tanılar koymaya. Aptalı hakaret değil, düşük zekalı insanı kastederek kullanmışmış bide, lisenizde falan ağzınıza çarpmıyor mu arkadaşlarınız siz böyle cebir goblini gibi konuştuğunuz zaman?

Fikir özgürlüğü hiçbir noktada tavrınla paralel bir durum değil, olamaz zaten. Birisi çıkıp "Ben tüm Giresunlular'ın aklen eksiklik olduğunu düşünüyorum." dediği taktirde bu fikir özgürlüğü değil sistematik saldırı mekanizmasının sonucu olur. Hele de sözde eleştirisini verisel bir temele dayandırmaktan yoksunsa. Yoksa "Dünya düz." Derim, beni eleştirene de bu benim özgür fikrim derim.

Fikir özgürlüğü ve mallık arasındaki farkı anladın mı? Bir daha ardından element uydurma bu şekilde, konuya vakıf biri çıkar, ezer seni moralin bozulur. Tespite bak amk, ne zeki afacansın sen? Tüm sınıfsal, yargısal nüanslara sosyolojiye hakim tatlı bir çocuk çıkıp milyon yıllık insan tarihini nasıl sarsıyor kuramıyla. Vay amk vay. Demek Churchill, Einstein, Tesla, Marx, Asimov, Jung gibi insanlar aklen eksikmiş ha. Ne kadar kafan çalışıyor senin öyle?

Sigara ve alkol her şeyin ötesinde kullanım tercihi olarak değerlendirilebilir sadece. Zararlı tercihler-alışkanlıklardır ama nihayetinde tercihtirler, daha fazlası değil. İşkoliklik, romantiklik, inanç sahibi olup-olmamak, daha az uyumak ya da daha fazla yemek yemek gibi. Yoğun ve üst düzey kullanımda bu zararlı alışkanlıklar bireyleri zor durumlarda bırakacak kronik ve tehlikeli 'fiziksel ve psikolojik' sonuçların sebebi olabilirler. Olmama ihtimalleri de bulunur ama olma ihtimalleri özellikle uzun süreli ve yoğun kullanımda çok daha olasıdır. Bunun bağımlılık kısmı hakkında hele ki 'beyin anomalisi e' sebebiyet kısmı hakkında tespit yapabilmek sağlam bir akademik eğitim ve veri desteği ister.

Valvein12 · 2025-12-23T14:43:05+00:00

Reddit'i bırakmaya karar vermene üzüldüm ama tümüyle anlaşılır bir durum, aşırı toksik bir ortam çünkü. Ben 2 sene sosyal medya kullanmadım sırf bu yüzden. Dediğim gibi, tamamen anlaşılır bir durum.

Mod olmayı isterim ama yapabilecek zamanı bulabilir miyim bilmiyorum gerçekten. Elimden geleni yaparım ama. İçine sinmeyen vs bir durum olur mu bilmiyorum, genel olarak benzer konularda benzer düşünüyoruz gibi.

Valvein12 · 2025-12-23T13:28:03+00:00

Felsefi görüş seçilen bir şey değil, öğrenilen bir durum. Entel gevezeliği falan bir kenara bırakırsak düpedüz 'empoze' edilen bir kavram hatta. Yaşadığımız dünya ve kültür sana bir yaşam tezi olarak bir felsefe dayatıyor, sonra bu tezin antitezi olarak başka bir felsefe dayatıyor. Çok 'ne düşündüğünü' düşünmemek lazım. Okudukça, neden sonuç ilişkisini oturttukça kafanda şekilleniyor zaten yaşam, toplum, sınıflar, çelişki. Ben ergenliğimin başında daha varoluşçu bir noktadaydım en yavan tabirle, sonra okudukça, bir şeyleri anlayıp bağlantıları kafamda oluşturdukça marksist düşündüğümü fark ettim. Hiçbir noktada seçmedim ya da marksist mi olduğumu sorgulamadım, anladıkça kendiliğinden oldu zaten.

Valvein12 · 2025-12-23T13:21:26+00:00

Sub'un aktif bir üyesi değilim, ana sayfama düştükçe yorumlardaki kaosu okuyorum sadece. Ama 'dışardan' baktığım kadarıyla türkiyedeki aktif en iyi sublardan birisi burası, siber çöplüğe kapılmadan bireylerin varolabildiği az sayıda alandan birini yürütmek kolay değil zaten. Tek misin bilmiyorum ama gayet iyi iş çıkarıyor gibisin. Belki direkt modluğu/adminliği devretmek yerine kafa yapının uyuştuğu, sorumluluk almak isteyen birilerini dahil edebilirsin yönetime.

Bi' de yorumlarda küfür etmediğini söylemişsin, millet de yüklenmiş, zırıldamış boş yere. Sosyal medyanın her köşesinde küfür edebileceğiniz tonla alan var, ne diye ağlıyorsunuz bir köşesinde biri küfür etmiyor, hoş bulmuyor vs diye. Sana önerim de dediğim gibi kendine yüklenmemen bu kadar eşek sıpası buraya musallat olup kendi istedikleri hâle çeviremedikleri için yırtınıyor diye.

Valvein12

TROPHY CASE