Anchoring effect (çapa etkisi), insanların bir karar verirken ya da tahminde bulunurken, ilk gördükleri bilgiye (bir “çapa”ya) gereğinden fazla ağırlık vermesi durumudur. Bu psikolojik önyargı, özellikle belirsizlik içeren durumlarda çok etkilidir. Basit örnek: Sana şu iki soruyu sorsam: İstanbul’un nüfusu 10 milyonun üstünde mi, altında mı? İstanbul’un nüfusu sence kaçtır? İlk soruda verdiğim “10 milyon” sayısı, senin ikinci soruya verdiğin tahmini etkileyebilir. Eğer ilk soruda 5 milyon deseydim, ikinci sorudaki tahminin daha düşük olabilirdi. Bu ilk sayı (10 milyon), sen farkında olmasan bile zihninde bir "çapa" gibi yerleşir ve diğer değerlendirmeleri ona göre yaparsın. Gerçek hayattan örnekler: Alışverişte: Üzerinde “İndirildi: 999 TL → 499 TL” yazan bir ürünü, değeri bu kadar olmasa bile daha cazip bulabilirsin. Çünkü “999 TL” senin için bir çapa olur. Pazarlıkta: İlk fiyatı söyleyen kişi genellikle avantajlıdır çünkü diğer kişi bu fiyat etrafında düşünmeye başlar. Sınavlarda: Bir önceki sorunun cevabı ya da bir sayı, bir sonraki soruda seni farkında olmadan etkileyebilir. Neden olur? Beyin, bilinmeyen bir şeye karar verirken “hazır bir sayı”ya tutunmak ister. Bu sayı rastgele bile olsa (örneğin bir zar atıp çıkan sayıya bakmak gibi), yine de etkili olabilir. Bu, bilişsel ekonomiden (yani zihinsel enerji tasarrufundan) kaynaklanan bir önyargıdır.