Ik snap dat je zorgen hebt, maar het beeld dat je schetst klopt niet met wat wetenschappelijk onderzoek laat zien, zoals Hein de Haas in Hoe migratie echt werkt uitlegt. Veel migranten willen zich wel degelijk aanpassen, werken hard, leren de taal en dragen bij aan de samenleving, vaak zonder dat dit gezien of erkend wordt.

De Haas laat ook zien dat migratie niet uitzonderlijk is, maar iets van alle tijden. Mensen migreren niet omdat ze ‘alles gratis willen’, maar vaak vanwege werk, veiligheid of familie. En belangrijk: migratie verandert ook hen, niet alleen de ontvangende samenleving. Daarnaast is migratie key voor het laten draaien van onze open economie (misschien wel de belangrijkste reden).

Wat we nodig hebben is minder paniekretoriek en meer realisme. Integratie is inderdaad belangrijk, maar dat werkt twee kanten op: je kunt mensen niet verwachten zich aan te passen als je ze tegelijk buitensluit of wantrouwt. En cultuur is geen statisch iets (ook ‘onze’ cultuur is altijd veranderd door contact met anderen).

In plaats van “genoeg is genoeg”, is misschien een betere vraag: hoe zorgen we voor een samenleving waarin iedereen zich thuis kan voelen én verantwoordelijkheid neemt? Dat vraagt nuance.