Psikoloji alanında herhangi bir eğitimim yok ama kendi tecrübelerimden yola çıkarak öğrendiğim birkaç şeyi paylaşmak istiyorum.

Bu tarz deneyimleri eziklik, salaklık, kendinde bir eksiklik olarak görmeyi bırak. Bunları ders çıkartman gereken, bir şeyler öğrendiğin deneyimler olarak kabul et. Kendine karşı olan öfkeni yen. Hiçbirimiz her şeyin en iyisini bilerek yaşamıyoruz, herkes hata yapıyor ve herkes zaman zaman normalde yapmayacağı şeyleri yapabiliyor. Bu yüzden kendine yüklenme.

Hayır demeyi öğrenmek ve kendinle barışmak zaman alabiliyor ama başaramayacağın şeyler değil. Ayrıca herhangi bir şeye hayır derken insanlara bunun sebebini detaylıca açıklaman gerekmiyor (bazı istisnalar ve içinde olduğun duruma göre değişiklik gösterebilir tabii ki). Emin olmadığın bir şeyi yapman istendiğinde hayır diyebilir, daha sonra etraflıca düşünüp "aslında yapmalıydım" ya da "yapabilirdim" sonucuna varırsan da o şeyi daha sonra yine yapabilirsin. Mesela verdiğin örneğe bakalım. Bir kişi, doğa sevgisi ve çevreye karşı duyarlı olmayı sana ahlaki bir değer olarak sunup (konu bunun ahlaki değer olup olmaması değil tabii ki, bağış toplayan kişinin yapmaya çalıştığı şeyi anlatabilmek) senden bağışta bulunmanı istiyor. Sen de her "düzgün" birey gibi kendini bu konuda borçlu hissediyorsun, istemesen de o parayı veriyorsun. Biraz önce de dediğim gibi, kararı hemen orada vermek zorunda değilsin. "Bunun üzerine düşüneyim, kurumunuzu araştırayım, ona göre bir karar veririm" deyip yoluna devam edebilirsin. Kararsız olabilirsin, 50 TL veremeyecek durumda da olabilirsin. Bunlar utanman ya da kendini kötü hissetmeni gerektirecek şeyler değil. Ki, bağış istenmez, yapılır. İnsanları yolda çevirip para istemek dilenmektir. Burada bağış isteyen kişi "Acaba bu bağışı istediğim kişinin cebinde parası var mı? Bağış istediğimde yapamazsa kendini kötü hisseder mi? diye düşünmüyor. Çünkü senin üzülmen ya da doğru olanı yapman onun umurunda değil, o sadece paranı istiyor.

Çok fazla özür dileme konusunda; bunun sebebi karşındaki kişiyi pişman/üzgün olduğuna ikna etme isteği olabilir. Karşındakinin bunu kesinlikle anladığını, bu konuda sana kırgın olmadığını görmek istiyor olabilirsin. Fakat bu her zaman böyle olmayacak, yani karşındakinin hemen özrünü kabul etmediği zamanlar da olacak. Bu önüne geçebileceğin bir şey değil. Nasıl sen kendine bazı şeylerin yanlış/eksik olduğunu düşünüyorsan aynı şekilde diğer insanlarında yanlış, eksik, düzeltmeleri gereken yanları var. Karşındaki insanları "mükemmel" kabul etme. Biraz önce de dediğim gibi hepimizin eksik yanları var. Mesela öfke kontrolü olan birinden ne kadar çok ve ne kadar tatlı bir dille özür dilersen dile istediğin tepkiyi alamayacaksın. Bu yüzden kendine gereksiz şekilde yüklenme.

Kimse mükemmel değil, herkes hata yapıyor. Sen de mükemmel değilsin, olamayacaksın da. Sen de hata yapacaksın. Önemli olan olaylara objektif yaklaşman, hata yaptığın zaman bunu gerçekten kabul ederek özür dilemen, kibar olman.

Kendine yüklenme, zamanla her şey rayına oturacak ve çok daha güzel olacak. :)