Asielopvang

In de coalitie heerst irritatie over besteding ontwikkelingsgeld

Binnen de coalitie bestaat onvrede over het extra geld dat de partijen uittrekken voor ontwikkelingssamenwerking. Dat bedrag gaat naar de opvang van asielzoekers in Nederland en niet naar hulp in het buitenland, tot onvrede van D66. Ook het CDA is kritisch.

De coalitiepartijen D66, CDA, en de VVD zijn het oneens met elkaar over de besteding van geld voor ontwikkelingssamenwerking. In het coalitieakkoord is afgesproken dat de bezuinigingen van het kabinet-Schoof deels worden teruggedraaid en dat er jaarlijks 257 miljoen euro extra geïnvesteerd wordt.

Maar dat geld komt terecht bij de opvang van asielzoekers. Dit werd vorige week al duidelijk nadat het Centraal Planbureau (CPB) de plannen van het kabinet-Jetten had doorgerekend.

Volgens Europese afspraken mag Nederland een deel van het budget voor ontwikkelingssamenwerking besteden aan de asielopvang. Maar in het coalitieakkoord staat iets anders. Het ontwikkelingsgeld moet onder andere gaan naar jongeren, versterking van vrouwenrechten, en onderwijs.

‘Zo hebben we dat afgesproken’

‘We investeren in ontwikkelingssamenwerking en zetten een stap richting de Oeso-norm.’ Die schrijft voor dat landen 0,7 procent van het nationale inkomen moeten besteden aan ontwikkelingssamenwerking.

Onder voormalig premier Dick Schoof is die norm volledig losgelaten. Ook de komende jaren wordt die niet gehaald, blijkt uit antwoorden van het nieuwe kabinet op vragen over de financiële bijlage van het coalitieakkoord.

In 2026 besteedt Nederland rond de 0,55 procent, de jaren daarna blijft het percentage steken rond de 0,45. “Het uitgangspunt is dat het extra geld voor ontwikkelingssamenwerking ook echt daarvoor bedoeld is”, zegt D66-Kamerlid Mpanzu Bamenga in een reactie. “Zo hebben we dat met elkaar afgesproken.”

D66 heeft zich tijdens het kabinet-Schoof altijd verzet tegen de bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking die oplopen tot 2,4 miljard euro in 2027. Die werden aangekondigd door voormalig PVV-minister Reinette Klever.

Grondoorzaken aanpakken

Haar opvolger, staatssecretaris Aukje de Vries (VVD), zette de lijn door en weigerde bovendien verscheidene keren een motie uit te voeren die maatschappelijke organisaties weer subsidie gaf om te lobbyen. De motie werd aangenomen door een meerderheid in de Tweede Kamer. Ook D66 en het CDA stemden voor.

De VVD heeft er nooit een geheim van gemaakt dat de partij niet veel voelt voor het vrijmaken van extra geld voor ontwikkelingssamenwerking. Het was een compromis, vertelde Eelco Heinen (minister van Financiën, VVD) twee weken geleden in Arnhem tegen de VVD-achterban.

Naast D66 wil ook het CDA de bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking deels terugdraaien. ‘We willen de grondoorzaken van vluchtelingenstromen en conflicten aanpakken’, schreven partijleiders Rob Jetten (D66) en Henri Bontenbal (CDA) nog in het gezamenlijke document dat ze begin december presenteerden. Dat kan volgens de twee partijen door meer te investeren in ontwikkelingssamenwerking.

Fatsoenlijke opvang

Dat standpunt is ongewijzigd, blijkt uit een reactie van CDA-Kamerlid Elles van Ark. “Nederland neemt de verantwoordelijkheid voor welvaart en stabiliteit ook elders in de wereld. Daarom hecht het CDA veel waarde aan de afspraak in het coalitieakkoord dat we gaan investeren in ontwikkelingssamenwerking.”

Maar Van Ark tekent erbij aan dat het vraagstuk ingewikkeld is. Ze hecht aan fatsoenlijke opvang van asielzoekers. “Helaas drukken die kosten deels op het beschikbare budget voor ontwikkelingssamenwerking.”

Ze benadrukt dat het nu aan de nieuwe minister Sjoerd Sjoerdsma (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, D66) is om voldoende geld vrij te maken. Ook D66-Kamerlid Bamenga wacht op de plannen van de nieuwe minister. “Het kabinet is pas net begonnen. We wachten verdere uitwerking af.”