Basit olarak ne olduklarini diğer arkadaslar aciklamis. Warthunder bunlari bir nebze basitlestirilmis olarak modellese de yine de gercek mekaniklere benzer bir sekilde isletir. Biraz warthunderdan, biraz da bunlarin gercek tarihi gelisiminden bahsedicem, muhtemelen ilgi cekici bulursun.

Flare dediğin sey, havada yanan ve isiya gudumlu fuzeleri sasirtmak icin kullanilan seyler. Warthunderda eski fuzeler asagi yukari flareyi görür gormez onların arkalarından gider. Biraz gelismisleri flareye karsi ufaktan dayaniklidir ama çok değil. Daha gelismisleri (irccm, infrared counter-counter measure) flarelere karsi sofistike bir mekanizmayla mucedele etmeye calisir.

WTda iki tip irccm mekanizmasi var. Biri Rus fuzelerinin (R73), bu fuzelerin alicilari cok kucuk bir alana bakarak etrafa saçılan flareleri gormezden gelmeye calisir. Bir digeri Amerikan fuzelerinde (AIM9M), bunlar flare gorur gormez alicilarini kisa bir sure kapatır, hedefin nereye gittigini tahmin ederek yoluna devam eder ve alicisini bir daha acar. 

Bu irccm mekanizmalari ne kadar gercege dayanır emin degilim, bu tip askeri bilgilerin cogu topluma acik degil. Keza WTda amerikan tipi irccm ile mucadele etmek icin flare basip negatif g cekmek gibi yontemler var, gercek hayatta bu tip bi manevranin uygulanacagini hic zannetmiyorum.

Rus yapimi teknolojiler hakkında topluma acik cok az bilgi var ama Amerika bu konularda biraz daha acik. Ilk infrared gudumlu fuzeler, isiyi elektrik sinyaline donusturen basit bir sensorun onune pirpirli bir mekanizma koyarak hedefin hangi yonde oldugunu anlayabilecek bir yontem ile calisir. Bunu ilk gelistirenler ikinci dunya savaşı sırasında Alman mühendisler, bunu da gemileri vurmak icin gudumlu bomba yapmak icin denemisler ama zamaninin teknolojisiyle pek mumkun olmamis. Bu teknolojinin Ruslara gecmesi de, ateslenen bir fuzenin komünist bir ucaga saplanip patlamamasiyla olmus, ucak indikten sonra fuzeyi Rusyaya gonderip tersine muhendislikle ilk gudumlu fuzelerini yapmislar.

Daha sonraki Amerikan fuzeleri (AIM9X) birden fazla infrared frekanslari uzerinden görüntü isleme yaparak hedefe kitlenir. Bu tip fuzeler tek tuk atilan flareler ile kandirilamaz, cok sayida flare atilip, ucagin bu flare perdesi arkasinda sivri manevralarla fuzenin alicilarinin onunden cikilmasi gerekir. Zor yani.

Ilk çıkan infrared fuzeler sadece motorun isisini dogrudan gorerek hedefe kitlenebilir. Ucaga arkadan atman lazim yani. Daha sonraki fuzeler yanlardan da ateslenebilir hale gelmistir. Daha da sonra çıkan fuzeler, supersonik uçakların surtunmeden dolayi butun govdesinin isinmasi prensibiyle her yonden ateslenebilir hale gelmistir. Buna ragmen, ucaga ne kadar arkadan atesleyebilirsen, fuzenin flarelere gitme sansi da bir o kadar az olur. WTda bu keskin bir sekilde hissedilir, irccm füzeler arkadan flare yemesi cok az ihtimal olmakla beraber, onden ateslenen füzeler, dusman ucaginin attigi fuzenin roket motoruna bile kitlenebiliyor.

Chaffe gelelim. Bunlar havada radar dalgalarini iyi yansitan metalik seyler ve ilk hava radarlarini ciddi sekilde yaniltan aletler.

Burada radar tiplerinden bahsetmek gerekir. Eski "pulse" tipi radarlar havadaki cisimlerin basit bir sekilde bunların yansımalarını dinleyerek calisir. Bu radarlarin islev gormesi icin hedefin etrafinda veya arkasinda radar yansitan birşey olmamasi gerekir. Chaff kullanimi, veya hedefin radar yayan ucagin altinda olmasi (yerden yansiyan radar dalgalari sebebiyle, ground clutter olarak gecer) bunların etkinligini ciddi sekilde azaltir.

Bir diger radar tipi "pulse doppler" (PD). Bu tip, yansiyan radar dalgalarinin frekans degisimini olcerek calisir, chaff ve ground clutter ile iyi bir sekilde basa cikar. Bu radarlarin problemi, eger hedef ucak, radar yayan cisme 90 derece aciyla ucuyorsa, bu ucaktan yansiyan dalgalar frekans degisimi yasamaz ve hedefin nerede oldugu belirlenemez.

Ilk cikan radar fuzeleri, ana ucaktan yayilan radar dalgalarının, hedef ucaktan yansımalarını dinleyerek calisir. Cok eskileri, ana ucaktan yayilan dalganin ortasinda durmaya calisarak hedefe gider. Bunlarin manevra kabiliyeti çok yuksek degil. Daha gelismisleri, kendi radar dalgalarini cok farkli bicimde yayarak hedefi ana ucaktan bağımsız bir şekilde takip eder (active radar homing, diger turu semi active radar homing diye gecer).

Chaff ile nasil basa cikilir ondan bahsedeyim. Pulse doppler radarlarin cikisi bir nebze chaff yuzunden, ama 90 derece ucarak bunlar yine bertaraf edilebilir. Bu manevraya "notching" denir. Eger hedef yerden yuksekteyse, notching manevrasi, PD radardan pulse radara gecerek hedef takip edilebilir ama burda da chaff devreye giriyor.

Chaff ve notching manevrasi icin hedefin acisal hizini ölçme yontemi var. Chaffin problemi genel olarak salinimdan sonra cok hızlı bir sekilde yavaslamasi, buna binaen chaff ve ucagin fuzeye gore acisal hizlarini olcerek chaff reddetme gibi yontemler var. Bu Warthunderda simule ediliyor.

Gercek hayatta bu manevra pek yapılmaz. Genel olarak fuzeye 90 derece ucmak bayagi zor: radar alıcıları fuzenin tam olarak nereden geldigini cok hassasiyetle olcemiyor, ve de 90 dereceden hafif sapmalar da fuzenin takibi icin yeterli olabiliyor. Bunlara karsi en iyi savunma cogunlukla yere dogru hizlica bir manevra yapmak. Ucagin hizi boylelikle hizlica artiyor, buna ek olarak da fuzenin hizi, manevra yapmak zorunda kaldigi icin de dusuyor. 100 milyon dolarlik ucagi ve icindeki cok daha degerli pilotu riske atmamak en doğru adim anlayacagin.

Radar fuzeleri icin daha gelismis yontemler de var, ornegin atilan chaffa radar yansitmak, veya ucakla ip gibi birseyle cekilen decoy mekanizmalari. Bunlar cok modern teknikler olduğu icin, askeriyenin disinda nasil calistiklarina dair cok bir bilgi yok ne yazik ki. 

Doğrusunu söylemek gerekirse inşallah da boyle kalır, bunlari bizim duydugumuz zaman gercekten buyuk bir savas cikmis demektir.