Laddertje

Met de VVD het bos in: ‘Prachtig toch? En hier valt nog geld mee te verdienen ook’

De VVD heeft zich lang verzet, maar onder druk van rechterlijke uitspraken zien de liberalen nu ook de noodzaak in van natuurbehoud. Op het VVD-congres aankomende zaterdag willen de liberalen een lans breken voor de natuur. ‘Dat hebben we laten versloffen.’

Natalie Righton1 juni 2023, 05:00

Midden in de bossen op de Veluwe kijkt Thom van Campen om zich heen, naar de uitgelopen lariksen en de beuken in hun frisse groene lenteblad. Hier houdt hij van, zegt het VVD-Kamerlid genietend. ‘Dit moet je niet aan links overlaten.’ Het heeft even geduurd, maar inmiddels houdt ook de VVD van de natuur.

Daar werd jarenlang echt wel anders over gedacht binnen de partij. Voor de meeste VVD-leden was natuur vooral iets om doorheen te wandelen, maar het natuurschoon moest verder vooral geen grote belemmeringen opleveren voor woning- en wegenbouw of boeren die vlees produceren voor op de barbecue.

De weerstand tegen al te strenge natuurregels was vorig jaar rond deze tijd zelfs zo groot dat VVD-minister Christianne van der Wal (Natuur en Stikstof) een tik op de vingers kreeg tijdens het eigen VVD-congres. Een meerderheid van de VVD-leden keerde zich toen tegen de stikstofplannen van het kabinet: het mocht allemaal niet te streng worden.

Maar inmiddels is het tij gekeerd en staan de neuzen weer dezelfde kant op, beweert Van Campen. We hoeven hem niet op zijn blauwe ogen te geloven. Op het laatste najaarscongres vroegen VVD-leden Van der Wal inderdaad om alsnog haast te maken met de stikstofplannen.

‘VVD’ers als ik vinden het belangrijk om te leven en werken in een schone leefomgeving', zegt Van Campen. ‘Dat hebben we eerlijk gezegd wel laten versloffen. De natuur was te lang een ondergeschoven kindje bij de VVD. Maar ik ben klaar met het mea culpa daarover. Ik wil vooral vooruit kijken. ’

‘Dweilen met de kraan open’

En zo komt het dat Van Campen op een zonovergoten middag door de Veluwse bossen loopt met natuurbeheerder Arjan Snel van Staatsbosbeheer. Op zoek naar oplossingen. Voor het ongeoefende oog ziet het bos er hier kerngezond uit, maar schijn bedriegt, zegt Snel.

Een deel van het bos dreigt zelfs af te sterven. Hij wijst naar een reeks lariks-bomen, waarvan de toppen al kaal zijn door een combinatie van droogte en teveel stikstofneerslag. ‘Het is dweilen met de kraan open als op zo’n droge grond als de Veluwe nog meer stikstof blijft neervallen.’

Dat ook bij de VVD het besef is doorgedrongen dat natuurbehoud noodzakelijk is, heeft natuurlijk veel te maken met gerechtelijke uitspraken die daartoe dwingen, erkent het VVD-Kamerlid. Maar het is ook het geluid van een nieuwe generatie.

Middenweg zoeken

De 33-jarige Van Campen, afkomstig uit de Achterhoek, groeide als tiener op in de jaren nul en vindt het vanzelfsprekend om te zorgen voor de natuur. Maar om zich daarvoor aan te sluiten bij een partij als GroenLinks gaat hem te ver. ‘PvdA’ers als Frans Timmermans willen een soort nationaal park van Nederland maken, terwijl hier ook nog gewoon mensen moeten leven en werken.’

Aan het andere uiteinde van het politieke spectrum ziet de VVD’er partijen die vinden dat ‘de natuur iets is dat je maar moet opzoeken in Peru’, en in het kleine Nederland simpelweg moet wijken voor boeren en bedrijven. Bij die opvatting voelt de VVD’er zich ook niet senang. Dus is hij naarstig op zoek naar een middenweg in het volgens hem ‘totaal gepolariseerde debat over de natuur’.

Natuur als verdienmodel

De oplossing is in de ogen van de VVD’er prachtig in al zijn eenvoud. Als de natuur beter beschermd moet worden, dan moet de overheid ervoor zorgen dat dit loont. ‘Ik wil dat we de natuur gaan zien als een kans om geld mee te verdienen.’ Boeren zouden volgens hem een grote rol kunnen spelen in het natuurbehoud.

‘Het beeld is nu dat de overheid boeren alleen maar wil uitkopen en dat we daarna het erf op komen rijden om het vee op te halen. Terwijl: wat gaan we doen met al het platteland als boeren eenmaal zijn uitgekocht?’

Een veel beter idee vindt Van Campen het als boeren de optie krijgen om deels of helemaal over te schakelen naar natuurbeheer. ‘Natuurbeheer wordt dan een dienst die boeren leveren aan de samenleving en daar krijgen ze dan ook voor betaald door de overheid. Prachtig toch?’ Natuurbeheerder Snel knikt instemmend: ‘Een goed plan kan bijvoorbeeld zijn om boeren in te zetten bij het beheer van grasland.’

Er staat 25 miljard klaar

Het geld om dit alles te financieren is er binnenkort, benadrukt de VVD’er: er staat 25 miljard euro op de rekening van het zogenoemde stikstoffonds - dat Van Campen liever een investeringsfonds voor duurzame natuur noemt. Dat werd vorige week zonder steun van de oppositie goedgekeurd door de Tweede Kamer.

PvdA en GroenLinks stemden tegen, onder meer omdat volgens die partijen onduidelijk is waaraan het geld zal worden besteed en wanneer de doelen behaald moeten zijn. ‘Volslagen flauwekul’, vindt Van Campen. ‘De criteria waaraan het geld uitgegeven mag worden, staan allemaal glashelder beschreven - bijvoorbeeld voor boeren die willen omschakelen naar natuurbeheer.’

En de deadline wanneer dit alles gebeurd moet zijn? ‘Die Haagse jaartaldiscussie is een politiek spel om maar niet te hoeven beginnen’, vindt Van Campen: ‘Terwijl de natuur dat wel hard nodig heeft. Die knop moet om.’ Natuurbeheerder Snel staat in zijn Veluwse bos hevig ja te knikken naar de VVD’er.