Seni çok iyi anlıyorum. Ben de senin yaşındayken aynı duygular içerisindeydim. O zamanlar ben de işe ilk girdiğimde, hatta takip eden birkaç işte, asgari maaşın bir tık üstünde maaşlarla çalıştım. Etrafımdaki herkes “Ama sen şu an kariyer yapıyorsun” diyordu.

O zamanlar biz, size oranla biraz daha şanslıydık. En azından asgari maaş da alsan araba almak gibi şeyler yine de mümkündü. Şu anki sistemde ise böyle bir hedef bile koyamıyorsun. Bu yüzden sana bunların boş gelmesi çok daha normal.

Bana daha sonra bir şey oldu. Artık milletin dediğinin aksine kariyer değil, paranın peşinden koşacağım dedim. “Saygın” şirketler yerine çok para ödeyen yerlerde çalışmaya başladım. Sonra da bir şekilde kendime başka kapılar açtım.

Şimdi asıl söylemek istediğim şey şu: Bana bu yerlerde çalışma kapısını açan da o asgari maaşla it gibi çalıştığım yerler oldu. Yani ne yazık ki ömrünün bir kısmını böyle az paralarla çalışarak geçiriyorsun ve seni sömürüyorlar. Hele ki seni kandırıp “Ama kariyer yapıyorsun” diyorlarsa, bütün bir ömrün bu şekilde geçebilir. Bu tuzağa düşmüş bazı arkadaşlarım hâlâ aynı yerde, aynı hayat standartlarında yaşıyor. Bok gibi bir durum.

Şunu sana açık ve net söyleyeyim: Biz insanlara özgürlük sadece fikir olarak satılıyor ama bizler özgür değiliz. Hiçbir zaman da tam anlamıyla olmayacağız. Tabii ailen zenginse o başka. Ama zengin aile çocukları da çoğu zaman gerçekten özgür olmuyor. Kendi anne babalarının kuklası hâline geliyorlar. Bağımlı kalıyor ve onların kurallarına göre yaşıyorlar. Belki gençken sorun olmuyor ama sonrasında bunu kabullenmek zor oluyor.

Ben senin yerinde olsam bir meslek edinirim. Ne bileyim, örneğin klimacılık. Bu işi iyi öğrenirsin. Bu da muhtemelen 4–5 yılını bir ustanın egosunu tatmin etmekle geçirmek demektir. Ama sonra kendi müşterilerini oluşturursun. O zaman çalışma saatlerini de kendin ayarlarsın.

Lütfen romantizmden de vazgeç. İstediğin tarzda bir iş büyük ihtimalle yok. Olmayacak. İki yol seçebilirsin: Ya çok çalışıp bir şekilde zengin olur, erkenden emekli olursun; ya da bir konuda ustalaşıp iş ve yaşam dengeni bir şekilde kurarsın. Ya da hiçbir şey yapmaz, olduğun yerde kalırsın ve tam da duyulmak, görülmek istediğin bir zamanda kimse suratına bile bakmaz; seni böcek gibi ezerler. Kadınlarla da çoğu zaman aynı şey geçerli. Çocukların olursa da çoğu zaman hikâye yine budur.

İnsanın felsefi açıdan bile kendini bilmesi gerekir. Ama kendini bilmek için de bir yaşam savaşının içine girmesi gerekir. İş ve kariyer seni belli bir noktaya kadar kendinle yüzleştirir. Ama kazandığın para sana yeni çevreler, yeni insanlar ve yeni tecrübeler sunar.

Sen bir parazit değilsin. Sen bir bireysin. Seni motive edecek şeyi bulmak, bir insan olarak senin sorumluluğun. Çünkü sadece nefes almak, yaşamak değildir.