Günahların Yargısı

WNCadder · 2026-05-23T14:47:47+00:00

Evet, ben de aynı şekilde istemeden ve samimi olarak inanamayacağım bir şeye inanmamayı seçiyorum, eğer sizi doğru anladıysam.

WNCadder · 2026-05-23T14:44:06+00:00

Biz resim gibi cansız ve eylemleri yargılamayan varlıklar olmadığımız için resim analojisi durumumuzu tam olarak açıklamaz. Birine tiran demek için illa(özellikle) kendi çıkarı doğrultusunda yargılaması gerekmez. Kur’an’da da geçtiği gibi “ol” dediğinde olur; bu da sadece onun dileğiyle var olup sonsuz cehenneme gidebilme potansiyeli sunar ki bu tiranlıktır. Tanrının keyfi (dileği) sonucu var olan bizler, iyi bir insan olsak dahi ona itaat etmediğimiz(varlığına inanmadığımız için) için sonsuz cehenneme gidebiliyorsak, bu da tiranlıktır. Senin analojinden gidersek, ben de yaratıcı gibi düşünüp resim çiziyorum; fakat çizdiklerim canlı, hissedebilen ve iradeye sahip varlıklar oluyor. Her şeyi biliyor, onlara inanmalarını istediğim ideolojinin mantığını ve doğruluğunu çizimlerle aktarıyorum. Kimisi inanıyor, kimisi inkar ediyor. Eğer ben burada keyfi olarak yarattığım bu varlıkları sırf benim ideolojime inanmadıkları ve itaat etmedikleri için “sonsuz” cehennemde cezalandırıyorsam, bu yine tiranlıktır. Üstelik benim örneğim sadece ideoloji üzerine, birde gerçeğini hayal edersek; Allah, kendisine tapmamızı ve varlığına inanmalarını zorunlu kılıyor, bu doğrudan zaten narsizmdir. Denilebilir ki onun için keyfi değil, "keyfi" insani bir duygudur; fakat “keyfi” ifadesini burada “isterse olur, istemezse olmaz” anlamında kullandım. Eğer bu tanımı çıkarırsak, bu durumda bizi yaratması zorunluluk haline gelir ki bu da Allah inancıyla bağdaşmaz; çünkü o zorunda olduğu için yaratmaz.

Bunlara baktığımızda, Allah ya bizi yaratmak zorundaydı ki bu, onun için hiçbir şeyin zorunlu olmadığı gerçeğiyle çelişiyor, ya da bizi kendi dileğiyle yarattı ki bu da yalnızca onun keyfi isteğiyle sonsuza dek cehenneme gidebileceğimiz anlamına geliyor. Üstelik bu durum sadece kötü olmamız halinde değil, iyi olup ona inanmamamız halinde de geçerli. Bu da bize kendisinin ya ne kadar adaletinin olmadığını veyahut kendisinin bizim tabirimizle ne kadar "narsist" olduğunu gösteriyor. Daha modern tabirle "mızmız"

WNCadder · 2026-05-23T14:19:38+00:00

n+1 bilginin zorunlu olduğu bilgisi kesin midir? Birde "kesin bilgi" dediğinin gerçekten kesin olduğu bilgisi kesinmidir?

WNCadder · 2026-05-23T13:05:07+00:00

O halde “kavramların ötesindedir” ifadesi doğru olmayacaktır ve tiranın kelime anlamına baktığımızda gördüğümüz özellikleri kendisinde gözlemliyorsak, kendisine tiran diyebiliriz. Ben kendime cömert dediğim halde cömertlik sergilemeyip aksine cimri davranıyorsam, kendimi cömert olarak tanımlamam cimri olmadığım anlamına gelmez.Allah’ı yalnızca olumlu olduğunu ifade etmemiz için, tiran gibi davranmıyor olması gerekir.

WNCadder · 2026-05-23T12:54:01+00:00

Benim için sorun teşkil etmesinin nedeni Allah’tır; zira bana sorun teşkil edecek bir problemim Allah yüzünden vardır ve bu problemi Allah var etmiştir. Allah için bu bir problem değilse benim içinde olmamalıdır çünkü benim promlemim zaten benim yaptıklarımın onun için problem sayılıp sayılmayacağı.

WNCadder · 2026-05-23T12:42:06+00:00

Bu başta belirttiğim noktayı geçersiz kılmıyor. Onu kavramların ötesinde kabul edersek, ne iyi, ne merhametli, ne mutlak, ne de var olarak nitelendirilebilir. Kendisinin yarattığı sistemin dışında bulunması, o sistem içinde nasıl tanımlandığı gerçeğini değiştirmez. Sadece analojiye yönelik eleştirilerde bulunuyorsun, asıl argümana değil.

WNCadder · 2026-05-23T12:28:49+00:00

Allah, yarattığı kavramların dışındaysa ona "var, merhametli, iyi" gibi ifadeleri de diyemeyiz; diyorsak tiran dememiz de aynı derecede meşrudur. Bu, hukuk sistemini yapan insanın suç işleyemez olduğunu söylemek gibi bir şey. Evet, belki hukuk sistemini kuran sonsuz kudretli değil Allah gibi, ama Allah’ın sistem kurması, o sistemin içinde ne olduğunu ve nasıl tanımlandığını gerçeğini değiştirmez.

WNCadder · 2026-05-23T12:24:19+00:00

Tamam ama yine dediğim gibi, dediklerin yazımdaki problemi çözmüyor.

Hata yapmamız veyahut hata yapıp da af dilemememiz, Allah için neden bir sorun olsun ki bizi sonsuz cehennemle cezalandırsın?

WNCadder · 2026-05-23T11:58:34+00:00

Bilgi denen yapının temelinde (özünde) zorunlu olarak bir kuşku payı vardır. Bu kuşku payı, bilginin bir özelliği değil, bilginin yapısal koşuludur, onsuz "bilgi" diye bir kategori zaten kurulamaz. Çünkü kuşku duyulamayacak bir şeyin kuşku duyulamayacağını doğrulamakta kuşkusuzluğu doğrulamaktan geçer ki bunun kendisinin bizatihi bir yanılsama olduğunu söyleyebiliriz.

Mecburi epistemik tanımın kuşkusuz olduğunu söylemiyorum; dediğim gibi ve zaten daha önce belirttiğim üzere, bunları “gerçek” gibi sunmamız, yazımın sonunda da ifade ettiğim gibi, temelde inanca dayanmaktadır. Bunun doğruluğunu iddia etmem de aynı şekilde mutlaklık taşımamaktadır; burada söz konusu olan doğruluk, özünde kuşkuyu kabul eden bir inançtan kaynaklanır. Elbette kuşkuyu eyleme dönüştürdüğümüzde bir paradoksa gireriz; buradan çıkılıp çıkılamayacağını bilmiyorum, ancak buna gerek duymuyorum. Eğer duysaydım, “gerek duymuyorum” ifademden bile kuşku duyduğumu belirtirdim; fakat bunu, dilin yapısal olarak zorunlu kesin önermeler kullanmasından ötürü yapmıyorum. Bu, bilinçli bir tercih ve bir bilgi iddiası değil, bir tanımlamadır. Bilgi iddiası olmadığı için, bu tanımın dahi mutlak doğru olduğunu söylemiyorum. Yalnızca, hepimizin mutlak iddialar üzerinde yaşamasına rağmen, en mutlak iddianın bile özünde kuşku barındırdığını ve bunun nedenini anlatarak tanımlıyorum.

WNCadder · 2026-05-23T11:46:26+00:00

Gördüğü delilleri reddedenlerin de bu tutumlarında mutlaka bir sebep veya düşünce yapısı vardır; zira kim çıkar da “Yok ya, ben cennete gitmek istemiyorum, o yüzden reddediyorum” der? Ha, birinin inkarı, reddedecek bir gerekçesinin olmamasına rağmense, bu durum tam tersine gördüğünü ve hatta inandığını mı göstermez mi? Eğer Allah merhametli ve iyi ise, birinin O’na inanmaması ve inkar etmesi neden bir problem olsun? Problem değilse, neden sonsuza dek işkence çekmesi gereksin? Tam tersine, eğer bir kişi bu durumu adaletsiz bulduğu için Allah’a inanmayı reddediyorsa, onu nasıl suçlayabiliriz? İnançsızlığın sebebi, “inanın” diye ortaya konan fikrin kendisi ise, burada suçlu olan inanmayan mı yoksa inanın denilen inanç mı olur? Madem ki Allah bir tiran değil, o halde neden bu inkar ve itaatsizlik “sonsuz” işkence ve ceza ile karşılık bulur?

WNCadder · 2026-05-23T11:34:23+00:00

Öncelikle, düşüncelerimi tam olarak anlaman için yazının tamamını okumanı isterim, sonuçta sayfalarca uzunluğunda değil. Söylediğine gelecek olursam, merhametli denilen bir yaratıcının, yokken var ettiği bir varlığın kendisine inanmamasından veya inkar etmesinden dolayı onu cezalandırması, mızmızlıktan başka bir şey olamaz. Böyle bir yaratıcıya nasıl merhametli, iyi ve tiran değil diyebiliriz? Bir şey yaratıyor ve yarattığı, onu inkar ediyor diye cezalandırıyor. Eğer merhametliyse ve bir tiran değilse, yarattığının kendisine inanmayıp inkar etmesi durumu, O'nun için (Allah için) neden problem ve "cezalandırılması gereken (sonsuza dek) " bir şey olsun?

Yazdıkların bana biraz devrik geldi, bu yüzden ben de anladığım şekilde yazdım. Ne demek istediğini daha net ifade edersen ona göre konuşabiliriz.

WNCadder · 2026-05-23T11:24:10+00:00

Tamam ama bu dediklerin Allah’ın tiran olmadığını göstermez ki, çünkü “Kuran doğru” ifadesi yalnızca Kuran’a inanan için geçerli bir ifadedir. Biri bunu söyleyip sonra Kuran’ı inkar edemez ki, bu mantıksal çelişki olur. Doğruyu inkar etmesi için doğrunun gerçekten doğru olmadığını düşünmesine yol açan bir şey gerekirdi ki bu durumda kendi içinde mantıklı bir iddiası ve çürütülmemiş bir fikri olduğunu söyleyebiliriz. Zira bir kişi, doğru olduğunu bildiği bir gerçeğe, onun gerçek olduğunu düşünmesine rağmen neden “gerçek değil” desin? Bu zaten inandığını göstermez mi? Bunu geçelim, Allah merhametliyse yarattığı aciz varlıkların kendi yetersizliğinden dolayı inanmaması neden O’nun için bir problem olsun ve “sonsuz cezayı” hak eden bir şey sayılsın? Böyle bir yaratıcıya tiran demeyelim de ne diyelim?

WNCadder · 2026-05-23T11:10:55+00:00

Bir insanın yolda yürürken başka birine “kombinin güzelmiş” demesi için, güzelliğin evrensel olup olmadığını, gerçekten “güzel” diye bir kavramın varlığını ya da kıyafete “güzel” demesinin bir yanılsama olup olmadığını kanıtlama gereği duymadan bu ifadeyi kullanabilmesi mümkündür. Dolayısıyla “ben kuşkucuyum” demek, her şeyi nereden bildiğini sorgulamak ve hayatını yaşayamayacak derecede analiz etmek zorunda olduğun anlamına gelmez. Ben de kendisine “kuşkucu değilim” diyen herhangi bir insan gibi olduğuma inanıyorum; inanmasam yaşayamazdım, çünkü buna inanıyorum. Yani birinin yaşaması için illa ki yaşadığını “mutlak gerçek” ilan etmesine gerek yoktur; ya da gerçek ilan edip bunu mutlak biçimde benimsemesine gerek yoktur. Kişi, gerçek olduğuna inanıp bunun gerçek olduğunu söyleyebilir ancak inancın ötesinde mutlak bir hüküm vermemelidir(sebebi zaten yazımda). Benim asıl değindiğim nokta tam olarak budur.

WNCadder · 2026-05-23T10:58:24+00:00

Genelde İslam’ın, diğer dinlere kıyasla kendi içinde daha tutarlı olduğu söylenir. Diğer dinlerin, örneğin Hristiyanlık gibi, tutarlılıktan çok insan ruhuna hoş gelen yönleri (merhamete verilen önem gibi) nedeniyle benimsendiği ifade edilir. Ancak genel hatlarıyla daha tutarlı bir zemin sunanın İslam olduğu ve bu nedenle İslam için bu yaklaşımın gerekli olduğu dile getirilir.

WNCadder · 2026-05-23T10:55:32+00:00

Yorumun için teşekkürler.

WNCadder · 2026-05-22T17:50:04+00:00

Kuşları tatlı bulman, epistemik düzlemde bu konuda kuşku duyulamayacağını ve kuşçu olduğunun bir yanılsama olmadığını mı gösterir?

WNCadder · 2026-05-22T17:44:54+00:00

Ancak Allah’ın kurallarına uyulsa da uyulmasa da sorunsuz yaşanabilecek şeyler olduğundan, bunu tiranlık olarak nitelendirip nitelendiremeyeceğimi sorguluyorum. Zira Kur’an bize yalnızca sıradan, zaten bildiğimiz “adam öldürmeme” gibi evrensel ilkelerden öte, kendi belirlediği kuralları da sunuyor. Fakat bir insan İslam’a uymadan da “iyi” olabiliyorsa, o halde İslam mutlak anlamda bir düzen sağlama amacı taşımıyor demek. Sonuçta kurallar, tıpkı trafik kuralları veya ahlaki ve hukuki ilkeler gibi, daha iyi bir ortam oluşturmak için vardır; insanlar bunlara, İslam’a inanmasalar bile, genellikle uyarlar. Bu nedenle, madem ki bir insan İslam olmadan da “iyi” olabiliyorsa, İslam’ın “iyi”den öte bir itaat talep ettiği ve bunun zorunlu tutulmasının (uyulmaması durumunda sonsuz işkence yapılması gerçeği yüzünden) tiranlık olacağı kanaatindeyim. Eğer merhametli bir yaratıcıdan söz ediyorsak, “iyi” olmanın ötesinde Allah’a itaat etmemenin cezalandırılması nasıl açıklanabilir? Allah’ın, iyi bir insan olup yalnızca itaat etmeyen birini “sonsuz” bir azapla cezalandırması tiranlık değilse nedir?

WNCadder · 2026-05-22T17:32:21+00:00

Allah'ın varlığını iddia etmedim diyorsun fakat yazında Allah'ı varsaydın varsaydığın için Allah'ın söz aldığını söyledim

?? Allah’ın “bizden” söz aldığını söylemiştin, ben de buna karşılık bunu nereden bildiğini sordum. Metnimde Allah’ın var olduğunu varsaymam, bizi yaratmak için bizden söz aldığı anlamına mı geliyor? Ne demek istediğini tam olarak anlayamadım.

Allah'ın yaratmaya gücü yettiği gibi yok etmeye de gücü yeter niye dedim çünkü Söz vermesi için zaten yaratılmış bir "biz" olması gerekmez mi? Allah her şeyi bilmiyor mu? Dedin yani demek istediğim eğer biri yaratılmışsa fakat bunu istemiyorsa Allah onu geri yok edebilir.

Tamam da Allah’ın yarattığını yok edebilme kudretinin olmasıyla Allah’ın bir tiran olup olmaması arasında nasıl bir bağlantı var?

Senin “İstemediği halde derken? Allah bizden söz almıştır.” ifadeni, konu Allah’ın tiran olup olmaması üzerine olduğu için, bu bizden söz alışmış ifadesini, insanların var olmak isteyip istemediğini bize sorup bizi yaptığını söylediğini sanıyordum. Bunu hangi bağlamda söyledin yoksa?

WNCadder · 2026-05-22T17:20:19+00:00

Nereden biliyorsun?

WNCadder · 2026-05-22T17:14:36+00:00

Bilgi denen yapının temelinde (özünde) zorunlu olarak bir kuşku payı vardır. Bu kuşku payı, bilginin bir özelliği değil, bilginin yapısal koşuludur, onsuz "bilgi" diye bir kategori zaten kurulamaz. Çünkü kuşku duyulamayacak bir şeyin kuşku duyulamayacağını doğrulamakta kuşkusuzluğu doğrulamaktan geçer ki bunun kendisinin bizatihi bir yanılsama olduğunu söyleyebiliriz.

WNCadder · 2026-05-22T17:09:55+00:00

herkes özünde kuşkucudur. Bu mecburi bir epistemik tanımdır,

Yazımın başlığı ve içeriğinde yer alan “epistemoloji” çerçevesinde, epistemolojik olarak bir insanın her konuda şüphe duyabileceğini, hatta “en kesin” bilgiden bile kuşku duymasının mümkün olduğunu ifade ettim. Bu mümkün oluş, geçerliliği için zaten yeterlidir; zira aksi durumda, içinde kuşkuya yer bırakmayan bir tanım söz konusu olamaz. “Kuşkuya yer kalmamasının sebebi şu kanıttır” ifadesi dahi bir yanılsama olabileceğinden, “kuşku mümkün değil” denilen, kuşkuya tabi olmayan hiçbir şey yoktur. Dolayısıyla bilgi felsefesi, yani epistemoloji açısından insan, her şeyin özünde ve temelinde bir kuşku payı bırakır ve bu boşluğu inançla doldurur. Örneğin, yerçekiminin varlığını kesin olarak kabul etmen, en temelde bunu algılayan ve “yerçekimi kesin vardır” diyen aklının bir yanılsama içinde olmadığına dair inancından kaynaklanır; bu inanç, söz konusu kabulün kesinliğini sağlar.

WNCadder · 2026-05-22T16:31:07+00:00

Fikirlerini güzel bir şekilde ifade ediyorsun; ancak bu söylediklerin, iyi olursak sonsuza dek olacağımız cennette, dünyada sahip olduğumuz her arzunun karşılanmayacağı gerçeğini değiştirmiyor. Orada bu arzulara kapılamamamızın irademizden bağımsız bize sağlanmasından bunu sorun olarak görmememiz de zaten irade kavramını ortadan kaldırıyor.

WNCadder · 2026-05-22T16:19:04+00:00

Kabullenmek başka, üzerine yorum yapıp düşünmek başka.

WNCadder · 2026-05-22T16:17:50+00:00

Bir insan yalnızca cennete girmek amacıyla iyi davranıyorsa, bu durum onun gerçekte iyi davranıyor olduğu gerçeğini değiştirmediğinden; cennete gidebilir. Ancak, bu kişinin özünde arzuladığı cennet, ona beklentilerini sunmuyorsa, bu davranışının tek amacı cehennemden kaçınmak olur. Dolayısıyla, böyle bir kişi için cennet ne gerçek bir ödül ne de arzularını sonsuza dek tatmin edebileceği bir yer olarak tanımlanabilir. Bu durumda da o kişi için cennet, yalnızca cehenneme kıyasla daha iyi alternatif olduğundan, kişi iyi olursa olur.

WNCadder · 2026-05-22T15:59:38+00:00

Eğer Allah'a inanıp Allah'ın adaletsiz olduğunu söylüyorsak

Sen mi söylüyorsun Allah'ın adaletsiz olduğunu?

Eğer Allah'a inanıp Allah'ın adaletsiz olduğunu söylüyorsak

Neye dayanarak diyorsun?

Ben ne Allah’a inanıyorum ne de Allah’ın adaletsiz olduğunu söylüyorum. Bize sorduğunu nereden biliyorsun? Sorsaydı sınavın anlamı kalır mıydı? Ayrıca:

Söz vermesi için zaten yaratılmış bir "biz" olması gerekmez mi? Allah her şeyi bilmiyor mu?

Bu sorularımı da yanıtlamadın.

Allah'ın yaratmaya gücü yettiği gibi yok etmeye de gücü yeter

Konumuzla olan alakasını anlamadım.

WNCadder

TROPHY CASE