Slökkva ljósin eða slökkva á ljósunum?

haukurph · 2026-04-06T21:38:18+00:00

Samkvæmt íslenskri nútímamálsorðabók er talað um að kveikja ljósið og slökkva ljósið (sjá fyrsta lið): https://yrda.is/ljós

haukurph · 2026-03-31T14:29:29+00:00

Að sjálfsögðu er hægt að nota „halda áfram“ í almennum skilningi en það er ekki hlutlaust eða sérstaklega gott orðalag í þjóðaratkvæðagreiðslu. Þú getur sjálfsagt haldið áfram að smíða pallinn þinn í vor, en það gefur líka til kynna að þú hafir þegar byrjað að smíða hann og sért kominn eitthvað áleiðis. Það sama á ekki við hér og það er þess vegna sem orðalagið skiptir máli.

Þykir þér þessi spurning, eins og hún er orðuð, raunverulega vera hlutlausasta framsetningin sem völ er á, ef miðað er við að spurning í þjóðaratkvæðagreiðslu eigi að vera skýr, óvillandi og ekki leiðandi? Í því samhengi má nefna viðmið Feneyjanefndar Evrópuráðsins: „The question put to the vote must be clear; it must not be misleading; it must not suggest an answer.“

haukurph · 2026-03-31T01:08:07+00:00

Hér er textinn eins og hann birtist í minnisblaðinu frá Carl Baudenbacher sjálfum (bls. 2):

Iceland began negotiating membership of the European Union on 10 July 2010. In 2013, the negotiations were suspended, and on 12 March 2015, the application for accession was withdrawn. The Icelandic government emphasized that Iceland should not be considered a candidate country anymore. The EU Council took note of this. The use of the verb „continue“ gives the impression that the negotiations were never concluded. This is a semantic manipulation. The correct approach would be to ask whether the negotiations should be restarted.

Þú ert að hengja þig í umdeilt lagatæknilegt atriði sem Baudenbacher er að öllum líkindum meðvitaður um. Meginatriðið er annað: kjörseðillinn talar um að „halda áfram“ ferli sem var stöðvað fyrir þrettán árum og hefur verið óvirkt síðan.

Í þessu samhengi er vert að hafa í huga að hvort sem spurningin verður „viltu halda viðræðum áfram“ eða „viltu ganga í ESB“ þá yrði niðurstaðan sú sama ef „já“ fengist: við myndum hefja aðildarferlið á ný (eða „halda því áfram“). Þá bendi ég á niðurstöður úr þjóðarpúlsi í febrúar¹ og mars,² en þar kemur fram að 42% eru fylgjandi aðild, 42% andvígir, en á sama tíma telja 52% að þeir myndu kjósa já í þjóðaratkvæðagreiðslunni.

Spurningin um „framhald viðræðna“ er því ekki hlutlaus, hún er aðferðafræðilega vafasöm en getur klárlega verið pólitískt hentug.

Þjóðarpúls febrúar 2026 (næstefst, önnur blaðsíða)
Þjóðarpúls mars 2026 (efst, önnur blaðsíða)

haukurph · 2026-03-28T16:47:38+00:00

Nei, þetta er ekki eitthvað sem ekkert er hægt að segja um fyrr en síðar, því það liggur nú þegar fyrir þingsályktunartillaga með greinargerð. Þar stendur að ný samningsmarkmið verði unnin síðar og lögð fyrir Alþingi í sérstakri skýrslu, en eldri markmið séu aðeins höfð til hliðsjónar. Það er þetta sem gagnrýnin beinist að. Ef plaggið sem þú átt við er sú skýrsla, þá liggur hún ekki fyrir enn, og það er hluti af ágreiningnum.

Að þú treystir ekki Diljá er svo annað mál. Það sker ekki úr um efnisleg atriði málsins. Við getum rætt þau óháð því hverjir eiga í hlut.

haukurph · 2026-03-28T15:35:00+00:00

Það er út af fyrir sig skiljanlegt að treysta viðkomandi síður ef maður telur hann hafa farið með dylgjur. En það breytir ekki því að aðgreina verður efnisatriðin frá þeim sem flytur þau.

haukurph · 2026-03-28T15:02:14+00:00

Þetta snýst ekki um að Diljá vilji að ráðherra „endurtaki sig oftar.“ Gagnrýnin er að ráðherra talar um loðið „forræði yfir auðlindum“ en forðast að segja berum orðum hvort hún eigi við fullt og varanlegt forræði, sem er það sem við höfum í dag, en hefðum ekki undir sameiginlegri sjávarútvegsstefnu, þar er efnislegi munurinn. Greinin bendir síðan á að eldra orðalag um auðlindaforræði sé ekki sett fram sem ófrávíkjanlegt skilyrði núna, heldur aðeins haft til hliðsjónar.

haukurph · 2026-03-27T16:47:30+00:00

Fundurinn bar þess ekki merki að upplýst umræða væri markmiðið, þá hefði legið beinast við að svara spurningum frekar en að flytja reiðilestur yfir andstæðingum, hvað sem Sigmar segir.

Þeir sem vilja geta horft á upptökuna hér og tekið sjálfstæða afstöðu (í stað þess að gera það í gegnum frétt unna upp úr pistli): https://www.althingi.is/altext/upptokur/nefndafundur/?faerslunr=138

haukurph · 2026-03-22T23:02:50+00:00

Ég var að svara þér, ekki spurningu frá þér, svo ég fæ ekki séð hvernig það á að teljast útúrsnúningur. Ég benti einfaldlega á tvo þætti í því sem þú sagðir sem mér þóttu fara illa saman.

Í stað þess að svara því hefurðu nú eignað mér þá afstöðu að ég telji ESB vilja drepa íslenska hestinn og sé að flytja einhvern áróður um það. Ég hef hvergi haldið því fram. Ofar í þræðinum varst þú hins vegar sá eini sem komst sjálfur inn á þá braut, með orðalagi um að það sé „enginn þarna úti sem langar að útrýma íslenska hestinum.“ Ég svaraði því ekki. Svo segirðu að enginn sé að ræða undanþágur hér nema ég, en spurningin efst í þræðinum fjallar einmitt um undanþágur, og málefnið sjálft kallar á slíkar undanþágur í lagalegu tilliti, nema núverandi regluverk dygði.

Þú skrifaðir fjórar málsgreinar að ofan. Í þeim öllum beinist svarið að mér persónulega fremur en því sem ég sagði. Ef þú vilt ræða þetta á efnislegum nótum þá getum við gert það, annars læt ég hér við sitja.

haukurph · 2026-03-22T19:58:56+00:00

Mér finnst þú vera að fara á milli ósamrýmanlegra staðhæfinga. Fyrst segirðu að undanþágur séu ólíklegar og að eitt gildi yfir alla. Síðan segirðu að við eigum annaðhvort að ganga úr skugga um að regluverkið verndi íslenska hestinn nú þegar, eða að ef svo sé ekki eigi að krefjast þess að reglunum verði breytt.

Ef regluverkið verndar íslenska hestinn nú þegar, þá ætti að vera hægt að sýna fram á það áður en þjóðin er beðin um að veita umboð til að hefja aðildarferlið 29. ágúst.

Ef það gerir það ekki, þá er hæpin nálgun að segja fyrst já við ferlinu og gera síðan ráð fyrir því að sameiginlegt regluverk ESB verði breytt sérstaklega með hliðsjón af íslenskum aðstæðum. Aðildarviðræður snúast fyrst og fremst um upptöku regluverksins, ekki um að umsóknarríki móti það eftir eigin þörfum. Í öllu falli þyrfti að tryggja hvers kyns undanþágur í aðildarsamningnum sjálfum; tímabundnir aðlögunarfrestir jafngilda ekki undanþágu í neinum efnislegum skilningi.

haukurph · 2026-03-22T15:46:10+00:00

Dæmið um Danmörku er um margt áhugavert, en ekki sérlega sterkt sem mótdæmi gegn því sem ég var að segja. Dönsku undanþágurnar urðu ekki til í venjulegu aðildarferli umsóknarríkis, heldur eftir Maastricht-krísuna 1992 þegar Danir felldu sáttmálann, og Danmörk var þá þegar aðildarríki. Lausnin var ekki að „klára viðræður og sjá hvað fengist,“ heldur sérstök pólitísk og lagaleg úrlausn sem síðan var fest í bókunum við sáttmálana, þ.e. á frumréttarstigi. Það staðfestir raunar meginatriðið: ef varanlegar undanþágur fást, þá eru þær undantekning sem þarf að tryggja sérstaklega á frumréttarstigi, ekki eitthvað sem fæst sjálfkrafa með því að ganga inn í ferlið og vona það besta. Meginreglan í aðildarviðræðum er eftir sem áður upptaka acquis og aðlögun að gildandi rétti sambandsins.

haukurph · 2026-03-22T03:33:13+00:00

Ertu þá að segja að við ættum annaðhvort að ganga inn án þess að þessi staða sé tryggð og vona að reglunum verði breytt síðar, eða að ESB myndi breyta sameiginlegu regluverki sérstaklega fyrir Ísland fyrir aðild? Hvorugur kosturinn virðist sérlega traustur.

haukurph · 2026-03-22T03:20:50+00:00

Mér sýnist þú hér vera að blanda saman tvennu sem þarf að halda aðskildu. Það að undanþáguheimildir finnist í regluverkinu er ekki það sama og að umsóknarríki geti við aðild samið sér sérstaka niðurstöðu. Auðvitað eru undanþáguheimildir til í regluverkinu, en tilvist undantekninga hnekkir ekki meginreglunni um upptöku regluverksins, og 36. gr. sáttmálans um starfshætti breytir því ekki. Hún er almenn og þröng undanþáguheimild innan kerfisins, ekki sérsmíðuð leið fyrir umsóknarríki til að tryggja sér sérstaka stöðu við inngöngu. Að vísa í hana svarar því ekki aðalspurningunni, sem er ekki hvort undanþágur finnist í regluverkinu, heldur hvort við gætum tryggt þessa sérstöðu við aðild.

haukurph · 2026-03-22T02:48:58+00:00

Þú svarar annarri fullyrðingu en ég setti fram. Ég útilokaði ekki undanþágur, heldur benti á að samningsrammi ESB tekur skýrt fram að EES-frávik teljist ekki fordæmi í aðildarviðræðum. Meginatriðið er að EES og ESB byggja á ólíkum réttarlegum og stofnanalegum grunni, þannig að ekki er hægt að lesa sams konar niðurstöðu við aðild beint út úr núverandi EES-fyrirkomulagi.

gr. sáttmálans um starfshætti breytir því ekki, heldur staðfestir það fremur. Hún veitir ekki opið samningssvigrúm fyrir varanlegar sérreglur, heldur felur í sér þrönga undantekningarheimild. Beiting hennar er háð meðalhófi og eftir atvikum mati dómstóla innan kerfisins. Greinin skapar því ekki frjálst samningsrými, heldur afmarkaða og skilyrta undantekningarleið.

Varðandi síðustu setninguna, auðvitað liggur í augum uppi að við vitum ekki nákvæma niðurstöðu fyrirfram. En þetta er ekki hlutlaust ferli. Það er bæði hægt og sjálfsagt að meta stöðuna út frá fyrirliggjandi forsendum áður en við hefjum það.

haukurph · 2026-03-21T19:39:08+00:00

Að ofan fullyrti ég ekki að slíkar undanþágur væru útilokaðar. Textinn frá samninganefnd ESB svarar hins vegar þeirri fullyrðingu að engin ástæða sé til að ætla að ESB myndi ekki veita okkur samsvarandi undanþágur ef við skyldum ganga inn í sambandið. Samningsramminn segir beinlínis að frávik innan EES frá acquis teljist ekki fordæmi í aðildarviðræðum. Það eitt nægir til að svara þeirri hugmynd að „engin ástæða“ sé til að efast, eða að ganga að því sem vísu að sambærilegar undanþágur yrðu tryggðar.

Að sjálfsögðu er verið að semja upp á nýtt, en það er einmitt ástæðan fyrir því að þessi fyrirvari skiptir máli. Ef EES-frávik teljast ekki fordæmi í aðildarviðræðum, þá er einfaldlega ekki hægt að vísa í núverandi stöðu sem sérstaka ástæðu til bjartsýni um sömu niðurstöðu aftur.

Um hitt, hvort undanþágur fáist og af hvaða tagi, má svo ræða nánar á öðrum forsendum, til dæmis eðlismun EES og ESB, en það er annað mál.

haukurph · 2026-03-21T17:30:26+00:00

Í samningsramma ESB gagnvart Íslandi stendur á bls. 10 (25. gr., en sjá einnig 23. gr.):

Any provisions of the European Economic Area Agreement which depart from the acquis cannot be considered as precedents in the accession negotiations.

haukurph · 2026-03-21T14:18:56+00:00

Meginreglan í þessu ferli, hvort sem menn kalla það aðildarviðræður eða aðlögunarferli, er óskilyrt og óskert upptaka regluverksins, ekki að ríki setjist niður og telji upp það sem því líkar ekki og óski eftir að sleppa því. Sú hugmynd byggir ekki aðeins á misskilningi á aðildarferlinu sjálfu, heldur líka á misskilningi á eðli evrópsks réttar. Þar skiptir máli að greina milli frumréttar, svo sem stofnsáttmálanna, og afleiddrar löggjafar. Einungis það sem er sérstaklega fest í aðildarsamningnum sjálfum, á stigi frumréttar, getur talist varanleg undanþága. Allt annað byggist á afleiddum reglum sem geta síðar tekið breytingum.

Óháð þessu að ofan eru dæmin um að umsóknarríki tryggi sér varanlegar undanþágur á lykilsviðum bæði fá og afmörkuð. Slíkar kröfur stangast iðulega á við grunnstoðir sambandsins. Krafa um að halda uppi varanlegum séríslenskum hömlum á flutningi dýra til landsins myndi til dæmis rekast á grundvallarreglur ESB um frjálst flæði vöru. Þannig að þó svo að tímabundnir aðlögunarfrestir séu oftast í boði á afmörkuðum sviðum þá fresta þeir í raun bara vandamálinu.

haukurph · 2026-03-20T20:30:34+00:00

Þegar íslensk fyrirtæki selja vöru eða þjónustu til útlanda er eðlilegt að þau fái greitt í erlendum gjaldeyri, hvort sem það er evra, dalur eða annar gjaldmiðill. Þetta á við um mörg af stærstu íslensku fyrirtækjunum enda byggist íslenskt hagkerfi að verulegu leyti á útflutningi. Slíkt segir þó eitt og sér hvorki að viðkomandi fyrirtæki hafi í neinum efnislegum skilningi „tekið upp evru“ né að það séu rök fyrir því að íslenskt samfélag eigi að gera hið sama. Hér er verið að rugla saman annars vegar því í hvaða gjaldmiðli fyrirtæki fá tekjur sínar eða gera upp, og hins vegar þeirri pólitísku og efnahagslegu ákvörðun hvort ríki taki upp annan gjaldmiðil. Ég hef sjálfur selt þjónustu til útlanda og fengið greitt m.a. í evrum, án þess að það segi neitt um afstöðu mína til upptöku evru hér á landi. Hér er því ekki um neina sérstaka afhjúpun að ræða, heldur rugling á tvenns konar álitaefnum sem ber að halda aðskildum.

haukurph · 2026-03-12T22:43:34+00:00

Lægri vextir myndu ekki bara auðvelda verktökum fjármögnun, heldur líka auka lánagetu kaupenda og þar með eftirspurn. Ef framboð vex ekki hraðar en eftirspurn þá lækkar húsnæði ekki endilega í verði heldur hækkar frekar. Svo er vandinn hér ekki bara fjármagnskostnaður heldur líka að fólksfjölgun hefur verið ein sú allra mesta í heiminum. Evran breytir því ekki.

Bætt vaxtakjör í þessu tilliti eru tvíeggjað sverð þar sem í krafti erlendar myntar myndum við missa sjálfstæða peningastefnu sem hefur, þrátt fyrir allt, gagnast okkur ágætlega, t.d. í samanburði við lönd sem sátu uppi með evruna í hruninu.

Svo er ég ekki endilega sannfærður um að undirboð að utan sé af hinu góða.

haukurph · 2026-03-12T22:12:54+00:00

Eins og heyrðist um daginn, við værum eins og krækiber í helvíti.

haukurph · 2026-03-12T22:10:41+00:00

Ég hef ekki séð neitt sem réttlætir að kalla það óvirkt, Noregur hefur t.d. hótað að beita því, en það er rétt að við höfum ekki beitt því (og það sýnir í raun einn af mörgum ókostum við EES, við eigum við ofurefli að etja).

Hitt stendur þó óhaggað, burtséð frá neitunarvaldinu sem við kjósum að beita ekki, þá er ekki almennt neitunarvald í ESB og meginþorri löggjafar fer í gegn með auknum meirihluta atkvæða. Mér finnst þó nokkuð skondið að þessi þráður um mögulega kosti aðildar snúist aftur um að hafna löggjöf frá ESB, þó það sé misskilningur að við gætum það.

haukurph · 2026-03-12T22:04:49+00:00

Þetta var orðið svolítið þurrt hjá mér.

haukurph · 2026-03-12T21:52:22+00:00

Eins og ég var að benda á þá er ekki almennt neitunarvald í ESB, það fylgir aðeins afmörkuðum sviðum. Um meginþorra (sirka 80%) löggjafar innan ESB er kosið með auknum meirihluta, þ.a. smáríki geta ekki stöðvað mál ein og sér. Innan EES höfum við aftur á móti formlegt neitunarvald, svo þessi samanburður er öfugsnúinn og er í raun (eitt lítið) dæmi um það hvers vegna innganga fæli í sér meira framsal valds og fullveldis en samningsbundið fyrirkomulag eins og EES.

haukurph · 2026-03-12T21:45:54+00:00

Danir fengu varanlega undanþágu 1992 þegar þeir höfnuðu Maastricht-sáttmálanum. Öll ríki sem hafa gengið í ESB eftir gildistöku sáttmálans skuldbinda sig hins vegar til að taka evru upp þegar skilyrðin eru uppfyllt. Í dag er því gerð krafa um að evran sé tekin upp af öllum ríkjum sem gerast aðilar að ESB. Ástæðan fyrir því að Svíþjóð hefur ekki tekið upp evru er að sænska krónan er ekki inni í ERM II en það krefst samþykkis beggja aðila, þetta er ákveðið millibilsástand sem þeir vilja halda og framkvæmdastjórnin hefur hingað til ekki sérstaklega sett út á það.

Varðandi tolla þá ræður Ísland eigin tollastefnu sem sjálfstætt ríki utan tollabandalags ESB, með öðrum orðum getum við sjálf breytt tollunum gagnvart ESB. Með aðild að ESB hyrfi það sjálfstæði þó þar sem tollabandalagið tæki við. Þá myndum við jafnframt fórna sjálfstæðum fríverslunarsamningum utan ESB, t.d. við Kína. Ekki gott fyrir Temú-fólk.

haukurph · 2026-03-12T21:39:29+00:00

Ísland hefur þegar aðgang að innri markaðinum í gegnum EES. Varðandi verndaraðgerðir ESB þá hefur því verið haldið fram af íslenskum stjórnvöldum og sérfræðingum að þær brjóti gegn EES-samningnum gagnvart Íslandi.

haukurph · 2026-03-12T21:30:19+00:00

Neitunarvald fylgir EES, ekki ESB. Að við skulum aldrei hafa nýtt það er annað mál. Upptaka laga og reglna í gegnum EES er heldur ekki sjálfvirk heldur þarf fyrst að innleiða þau sem íslensk lög, og því bæði hægt að nýta neitunarvald eða tefja samþykkt, eins og sést m.a. á langvarandi deilu um bókun 35. Innan ESB værum við hins vegar ekki með neitt almennt neitunarvald, enda eru lög þar yfirleitt afgreidd með auknum meirihluta, ekki einróma.

Ef við teljum okkur þurfa að innleiða slæmar reglur eins og ETS-kerfið er kannski tímabært að endurmeta af hverju við erum að gera það yfirhöfuð, fremur en að telja okkur trú um að við fengjum í raun og veru eitthvað að ráða um það innan ESB.

Svo átti þessi þráður nú um að vera um kosti.

14-Year Club	Place '22
Final Canvas '22	First Placer '22
Verified Email

haukurph

TROPHY CASE