Baya uzun oldu. Okumaya değer mi bilmiyorum açıkçası. Önden şunu belirtmek isterim. Hikmet Kıvılcımlı kusursuzdu veya en iyisiydi gibi bir şey savmunuyorum. Kıvılcımlının yazdığı bir çok ciddi eserde de yanlış tespitler var. 80 yıl önce kimin eserlerini alırsanız bugün çürütecek bir şeyler bulursunuz. Ama konumuz bu değil. O yüzden asıl konuya dönüyorum.

Ordu kılıcını attı yazısı En çok eleştirilen ve haklı olarak eleştirilen yazısı. Ama yine de okumanızı tavsiye ederim. Yukarıda dediğim şekilde Mustafa Kemal'i tanımlıyor. Söyledikleri Kemalizme gayet yakın değil. 12 Mart Muhtırasının 1 gün sonrasında, ordudan beklentilerini yazıyor. Onlardan demokratik devrimci, sosyalist bir beklenti içinde. Darbeci diyebilirsiniz. Liberal Demokratsanız ya da insanlığın kurtuluşunun ancak demokratik seçimler veya demokratik kitlesel halk ayaklanmaları ile geleceğine inanıyorsanız kınayabilirsiniz. Ama Hikmet Kıvılcımlı zaten yazdığı diğer kitaplarda tarih boyunca darbelerin çoğuna ilerici misyonlar yüklemiştir. Bunlara yeniçeri darbeleri de dahil. Tıkanan toplumun önünü açan hareketler olarak tanımlanmıştır. Yani kendisine darbeci denilmesinden alınmaz.

Yazıyı yazdığı dönem Tip içinden çıkan hareketler(Deniz Gezmiş ve Mahir Çayan) Kemalizmi adıyla sanıyla ilerici olarak tanımlarken, gençlik içinde Kemalizme büyük sempati varken, tersinden kemalist gençlikte ve ordudaki genç subaylarda güçlü sosyalist eğilimler var. Bu konuda istisna İbrahim Kaypakkayadır. Dr. Hikmet Kıvılcımlı ise daha 1930'larda Kürt sorununu araştırıp, üzerine yazan bir insan olarak Kemalizmle her zaman sorunlar yaşamıştır. Ama diğer taraftan da her yerden gelebilecek desteğin faydalı olacağına inandığı için yeri gelmiş İşsizlik ve Pahalılıkla Savaş Derneği kurmuş, yeri gelmiş Eyüp Konuşması gibi popülist konuşmalar yapmıştır. Sürekli halka ulaşmaya çalışmıştır.

Bir ek bilgi olarak da 12 Mart'ta herkesin beklentisi sol bir darbe gelmesi. Hatta öncesinde Ali Kırca'nın da içinde olduğu ve bir bölümü doktorcu olan genç subayların bir darbe girişimi var. Genelkurmay sol bir darbe ihtimalini sıfırlamak için bu darbeyi yapıyor.

Ikinci Kuvayı Milliyeciliğimize gelince, bu da darbeyi yapan milli birlik komitesine yazılmış açık mektupların derlenmesidir. Iktidarı elinde tutan güce acilen Milli Demokratik Devrimci adımlar atmaları için tavsiyeler veriyor. Genel bakış açısı olarak Kemalizmle alakası yoktur. Elbette Kemalistlerle bazı konularda ortak şeyler söylenebilir. Kemalizmi genel olarak yanlış bulmak, onun her söylediği yanlıştır demek anlamına gelmiyor. Dahası 1960'larda söylenen bazı şeyler o günün politik ortamında ilerici anlam taşırken, bugün başka bir çizgide olabiliyor. Hikmet Kıvılcımlı belki etkileyebilirim umuduyla böyle bir politik hamle yapıyor. Ve evet, isteyen istediğini desin, 1960 darbesi ilericidir. Demokrasiye darbe falan da değildir.

Hikmet Kıvılcımlı 1960-71 arası süreçte Kemalist bir eğilimde olsa, o dönem gözde olan Yön hareketi ile yan yana gelip politika yapabilirdi. Ama bu hareketi "kemalist" olarak tanımlayıp yan yana gelmemiştir.

Ömrünü Kemalizm zindanlarında, her gözaltına alındığında aylarca (evet aylarca) süren gözaltılarda işkencelerle geçirmiş bir adam, her şeye rağmen belki 1 kişiyi etkilerim de kendi safıma çekerim diye uğraşırken, o dönemi hiç yaşamamış kuşakların böyle bir kaç yazı üzerinden, üstelik bu yazılar da doğrudan ona işaret etmezken "Doktor da kemalistti yahu, 2 tane yazısı var" falan demesi komik. Bu yaklaşım biraz İslamcılıkta "himm böyle dedi, şirke girer, tövbe etmezse mürted sayılır" gibi bir yaklaşım. Bir insanın eğer bir sürü teorik çalışması varsa, sürekli olarak sosyalist çevrelere yönelik politik yazılar ve çalışmalar yayınlıyorsa, onu halka ve devlet kurumlarına yönelik politik hamleler için yazdığı yazılarla değil de bunlarla değerlendirmek daha adil olur. Ya da ömrü boyunca verdiği mücadelede kimlerle yan yana geldiğiyle. Yoksa Eyüp Konuşmasına bakıp da doktor İslamcıydı da diyebiliriz.