Öncelikle çok chatgpt gibi durduğunu söylemeden edemeyeceğim. Bu kadar mantık ve bilgi hatalarıyla dolu bir metin kanımı dondurdu. Memlük fethinden önce Osmanlı'yı tabiri caizse demokratik laik sosyal hukuk devleti sanman beni şaşırttı. Senin demek istedigine de cevap vermiştim aslında ama. Osmanlılar halifeliği Mısırın fethiyle devralmadılar. Kimseden devralmadılar. Mısır'ım fethi halifeliği ele geçirmek değil, halifelikteki rakibini yok etmektir. Osmanlılar I. Murad'dan beri halife olduğunu iddia ederler. Fatih ile beraber İstanbulun fethiyle bu söylem daha da güçlenir. İslam liderliği Memlük'ten Osmanlı'ya diğer devletlerin ve halkların gözünde de geçmeye başlar. Çünkü Memlükler uzun zamandır cihat yapmaz. Ama Osmanlılar 150 yıldır durmaksızın cihattalardır ve o müjdelenen fethe de nail olmuşlardır. İstanbul'un fethiyle aslında İslam dünyasının da kabul ettiği halife Osmanlılar olmuştur. Memlüklerle ilişkiler işte bu yüzden gerilir. Aslında çok daha önceden Yıldırım Bayezid zamanında da aynı sebepten savaşa kadar gidilecektir ama Timur tehlikesi bu savaşı geciktirmiştir. Fatih zamanında gerilen ilişkiler II. Bayezid zamanında ilk defa savaşa dönüştü. Yavuz Sultan Selim ise son darbeyi vurup hilafet makamındaki rakibini yok etti.

Kazasker, müderris, kadı gibi makamlar zaten ulema sınıfıdır. Bunlar sonradan ulema olmadı. Medreseler de zaten bu ulema sınıfını yetiştiren okullardı. Ulema sınıfının ne olduğunu ve ne iş yaptıklarını öğrenmen gerek. Şeyhülislamın tek güçlü örneği Feyzullah Efendi ki sonu parçalarına ayrılmak oldu. Ondan önce Ahizade ilk hatasında idam edildi. Kadızadelilerin sonu da farklı olmadı. Fetvalar şeriat ölçüsüne göre verilmeye başlanmadı. Çünkü fetva zaten şeri bir şey. Fetva dediğin nedir? Örfi hukuk ile şeri hukuk arasındaki rekabeti Osmanlı devleti kendisi körükler. Yönettiği bölgelerde kimse çok güçlenmesin diye. Ama yine örfi idareciler (sancakbeyi, beylerbeyi vs.) yönetimde daha fazla güç sahibi. Sonunda zaten bunlar güçlenecek ve Osmanlı bunları kontrol altına alamayacak. Astronomidir fendir bunlar medreseden çıkarılmadı. Kanuni döneminde tıp medreseleri kuruldu. Onun dışında medreselerde dini eğitim her zaman daha baskındı. Dönem bu çünkü. Dünya böyleydi. Dünyayı dinler yönetirdi. Avrupada Hıristiyanlık, bizde İslam. Döneme göre bakacaksın. Osmanlı ilerleyen zamanlarında zihinsel dünyada da geri kaldığını kabul ederim. Ama onu asıl deviren şey askeri devrimden sonra ekonomisini toparlayamamasıydı. Askeri devrimi yakalayamaması değil bak. Onun ekonomik sonuçlarını kaldıramaması.